Constantinos Saravakos

Σήμερα στο @tovimagr ένα εκτενές δισέλιδο άρθρο μας με τους Θεολόγο Μίντζα & @CSaravakos για την αποδοτικότητα της Δικαιοσύνης στη χώρα μας, με βάση την πρόσφατη Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δικαιοσύνη (CEPEJ). Στην ηλεκτρονική σελίδα της εφημερίδας θα αναρτηθεί σύντομα εκτενέστερο κείμενό μας, με πλήθος στοιχείων-γραφημάτων και διεξοδικότερη ανάλυση.

Κοινό άρθρο μας με τον συνάδελφο Θεολόγο Μίντζα για τη στεγαστική κρίση και τις αναποτελεσματικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες kathimerini.gr/society/56358…

Μια τεχνοκρατική προσέγγισή μας με τον αγαπητό @CSaravakos για την κατάσταση της Δικαιοσύνης στη χώρα

Σήμερα στην εν γένει εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εφημερίδα του @uoaofficial, που κυκλοφορεί μαζί με το @tovimagr, δημοσιεύεται άρθρο μου για το σημαντικό ζήτημα της επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, που δικαίως μας απασχολεί έντονα τελευταία: “Η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης”

Σήμερα στα @ta_nea για τον γνωστό κυβερνητικό χειρισμό στο ζήτημα της προανακριτικής. Συντάσσομαι με τη συντριπτική πλειονότητα των συναδέλφων και αισθάνομαι την ανάγκη να τονίσω το μάλλον αυτονόητο: το Σύνταγμα και οι σχετικοί εφαρμοστικοί νόμοι τηρούνται μέχρι να αναθεωρηθεί η επίμαχη συνταγματική ρύθμιση (βλ. εδώ άρθ. 86 Συντ. - την ανάγκη αναθεώρησης της οποίας υποστηρίζω και εγώ εδώ και καιρό). Η πράγματική πράξη γενναιότητας είναι η τήρηση του Συντάγματος και της θεσμικής τάξης: Η πραγματική πράξη γενναιότητας Υπάρχουν επιχειρήματα νομιμότητας, υπάρχουν και επιχειρήματα σκοπιμότητας. Υπάρχει η αξιακή προσέγγιση των πραγμάτων, υπάρχει και η εργαλειακή. Δυστυχώς, στο ζήτημα της ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης για τον Χρ.Τριαντόπουλο –ευρύτερα γνωστής ως «προανακριτικής»– η κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός τάσσονται, ακόμη μια φορά, με τη λογική της πολιτικής σκοπιμότητας και της εργαλειακής καταστρατήγησης του Συντάγματος, του Κανονισμού της Βουλής (ΚτΒ) και της ειδικής νομοθεσίας (ν. 3126/2003). Κατ’ αρχάς, ο ύποπτος τελέσεως ποινικού αδικήματος πρώην υφυπουργός δεν έχει, εν προκειμένω, εξουσία διαθέσεως: δεν μπορεί να παραιτηθεί από ένα στάδιο της ποινικής προδικασίας, ζητώντας να μην ασκήσει η προανακριτική επιτροπή τα καθήκοντά της, έστω και αν επ’ αυτού αποφασίσει εν τέλει το –ελεγχόμενο από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία– προεδρείο της επιτροπής και, εν συνεχεία, η Βουλή – πάλι, δηλαδή, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Κατά το άρθ. 86 Συντ., τον ΚτΒ (άρθ. 153 επ.) και τον ν. 3126/2003 (άρθ. 5) περί ευθύνης υπουργών, όταν συνιστάται προανακριτική επιτροπή, αυτή διενεργεί πλέον προκαταρκτική εξέταση με όλες τις αρμοδιότητες του εισαγγελέως πλημμελειοδικών και, μετά το πέρας των εργασιών της, παραδίδει πόρισμα, το οποίο «πρέπει να είναι αιτιολογημένο και να περιέχει ιδίως τα πραγματικά περιστατικά και τα αποδεικτικά μέσα που οδηγούν σε αυτά, όπως προέκυψαν κατά την προκαταρκτική εξέταση, την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στις εφαρμοζόμενες ποινικές διατάξεις και σαφή πρόταση για την άσκηση ή μη της ποινικής δίωξης». Το πόρισμα, μάλιστα, συζητείται στην Ολομέλεια της Βουλής. Στα διαδικαστικά αυτά στάδια δεν υφίσταται κάποια διακριτική ευχέρεια των εμπλεκόμενων οργάνων ή προσώπων. Ο δε κ. Τριαντόπουλος, ως ύποπτος τελέσεως αδικήματος, απολαμβάνει ήδη την προστασία του κατηγορουμένου. Και δυσκολεύεται να φανταστεί κανείς σε οποιαδήποτε ποινική διαδικασία να αποφασίζει ο ίδιος ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος για την περαιτέρω δικονομική πορεία αυτής. Η ιδιότυπη, μάλιστα, παραίτηση του κ. Τριαντόπουλου και η υπερπήδηση του σταδίου της προανακριτικής επιτροπής θέτουν και ζήτημα ακυρότητας της διαδικασίας. Έπειτα, εφόσον η υπόθεση άγεται απευθείας στο δικαστικό συμβούλιο, κατά τη βούληση της κυβέρνησης, εάν εκεί πλέον ανακύψουν στοιχεία για νέα αδικήματα, θα πρέπει να συσταθεί εκ νέου προανακριτική επιτροπή, θα πρέπει δηλαδή να επιστρέψουμε στη Βουλή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το χρονοβόρο της διαδικασίας, αλλά και για το ζήτημα της σύντομης αποσβεστικής προθεσμίας για την άσκηση ποινικής δίωξης κατά υπουργών, η οποία καταργήθηκε μεν το 2019 από το άρθ. 86 Συντ., όχι όμως από τον εφαρμοστικό ν. 3126/2003. Το κυβερνητικό επιχείρημα σκοπιμότητας ότι έπρεπε να αποφευχθεί ένα αντιπολιτευτικό «σόου» στη Βουλή, ιδίως ενόψει του ότι μπορεί να καλούνταν στην επιτροπή υπουργοί ή ακόμη και ο πρωθυπουργός, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για μία κοινοβουλευτική δημοκρατία. Η διαδικασία στην προανακριτική επιτροπή έχει και πολιτικό-κοινοβουλευτικό χαρακτήρα –όπως και άλλες διαδικασίες στη Βουλή–, ενώπιόν της δε κάλλιστα μπορούν να κληθούν και κυβερνητικά στελέχη. Και δεν μπορούμε να παρακάμπτουμε τις διαδικασίες αυτές, επειδή κάτι τέτοιο δεν μας αρέσει ή επειδή η αντιπολίτευση μπορεί να συμπεριφέρεται ανεύθυνα. Τούτο, μάλιστα, μόνον πολιτική γενναιότητα δεν φανερώνει. Για όποια δε συνταγματική διαδικασία δεν μας ικανοποιεί υπάρχει η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης. Μέχρι τότε, τηρείται το ισχύον Σύνταγμα. Δυστυχώς, το εσπευσμένο κλείσιμο της προανακριτικής επιτροπής επιτείνει τη δυσπιστία των πολιτών έναντι της κυβέρνησης σε σχέση με την υπόθεση των Τεμπών, ενισχύει τη συνωμοσιολογία και, συνεπώς, θα έπρεπε να αποφευχθεί και για λόγους σκοπιμότητας. Αποδεικνύει, πάντως, ότι η πραγματική πράξη γενναιότητας είναι η τήρηση του Συντάγματος και της θεσμικής τάξης.

Οι σημερινές συγκεντρώσεις σε όλη την Ελλάδα και ιδίως στο Σύνταγμα είναι πρωτόγνωρες. Αποτελούν σταθμό στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας, με άδηλο προς το παρόν κοινωνικο-πολιτικό αποτύπωμα. Δεν είναι μόνον η κοσμοσυρροή, αλλά και η διάθεση μιας μεγάλης μερίδας των πολιτών να εκδηλώσουν βουβά τη συμπαράστασή τους στους συγγενείς των θυμάτων του τραγικού δυστυχήματος των Τεμπών, αλλά όχι μόνον αυτό. Εκατοντάδες χιλιάδες πολιτών, στην πλειονότητά τους νέοι άνθρωποι, άσκησαν το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του συνέρχεσθαι, που κάποια κυβερνητικά στελέχη και φίλιες προς την κυβέρνηση δυνάμεις επιχείρησαν εντέχνως τις προηγούμενες ημέρες να υπονομεύσουν ή να στιγματίσουν, προσφέροντας όμως τελικά κακές υπηρεσίες στο όποιο αφήγημα επεδίωκαν να ικανοποιήσουν. Φυσικά, είναι πρωτίστως χρέος της Πολιτείας να απομονώνει τους διάφορους συνήθεις ταραχοποιούς, οι οποίοι πάντως δεν μπορούν να υποβαθμίσουν το εκκωφαντικό μήνυμα της ημέρας. Προφανώς πρόκειται για κόσμο πολύχρωμο, με ετερόκλιτες ιδεολογικές και πολιτικές καταβολές, αλλ’ ωστόσο με κάποια κοινά βασικά αιτήματα. Φαίνεται ότι στην κοινωνία έχει συσσωρευτεί η δυσαρέσκεια ετών απέναντι στην ανασφάλεια διαφόρων μορφών και την αδικία. Δεν είναι μόνο κάποιο αίσθημα οργής ή αγανάκτησης, όπως θέλουν μερικοί, ίσως βολικά, να παρουσιάζουν τα πράγματα. Δεν μπορεί κανείς να κλείνει τα μάτια σε σοβαρές αβελτηρίες του κρατικού μηχανισμού που κοστίζουν τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους. Είναι απολύτως δικαιολογημένη αξίωση να μπορείς να μπαίνεις σε ένα δημόσιο μέσο μεταφοράς για να φτάσεις ασφαλής στον προορισμό σου, με τους λιγότερους δυνατούς κινδύνους. Και μάλιστα σε μέσα, όπως το τρένο, που είναι οικονομικά πιο προσιτά ιδίως στους νέους ανθρώπους. Η παρούσα διακυβέρνηση δεν δικαιούται να επικαλείται απλώς παθογένειες δεκαετιών ως άλλοθι, τη στιγμή που η κυβερνητική παράταξη έχει κυβερνήσει και συγκυβερνήσει τη χώρα την τελευταία εικοσαετία επί 13 ολόκληρα χρόνια. Και οι σημερινές παραδοχές του ιδίου του Πρωθυπουργού δεν πείθουν: ήδη αν κοιτάξει κανείς μόνο το χαμηλότατο ποσοστό χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης που η κυβέρνηση επέλεξε να επιφυλάξει στους σιδηροδρόμους, θα αντιληφθεί ότι οι τελευταίοι δεν αποτέλεσαν κυβερνητική προτεραιότητα. Από εκεί και πέρα, αν κανείς γνωρίζει ή έχει σοβαρές υποψίες ότι ελλοχεύουν σοβαροί κίνδυνοι για την ασφάλεια των συγκοινωνιών, τότε δίνει εντολή να σταματήσει η λειτουργία ενός συστήματος μέχρι να δημιουργηθούν οι αναγκαίες συνθήκες ασφαλείας. Κανείς δημόσιος αξιωματούχος ή λειτουργός δεν παίρνει ρίσκα «και όπου βγει». Επιπροσθέτως, υπάρχει πλέον μία γενικότερη αναξιοπιστία που συνοδεύει κάθε κυβερνητική εξαγγελία. Η αναξιοπιστία αυτή είναι απολύτως εύλογη ύστερα από συνεχόμενες διαψεύσεις της εμπιστοσύνης των πολιτών. Και όταν χαθεί η αξιοπιστία, δύσκολα ξανακερδίζεται. Το χάσμα ανάμεσα στην κυβερνητική αυτοθέαση και την αναπαραγωγή της από φίλια μέσα και δυνάμεις αφενός και την κοινωνική αντίληψη αφετέρου μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο. Και αυτό φάνηκε και στις σημερινές διαδηλώσεις. Η ελληνική κοινωνία έδειξε σήμερα ότι είναι ενωμένη σε ορισμένα βασικά αιτήματα, και όχι πολωμένη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Υπάρχει ένα συμπεριληπτικό αίτημα κυρίως για ασφάλεια και δικαιοσύνη, που καταλαμβάνει διάφορα επιμέρους πεδία της βιοτικής πραγματικότητας του μέσου Έλληνα πολίτη. Έχουμε φτάσει στο σημείο όπου είναι αναγκαία μία συνολική ανάταξη θεσμών και πολιτικού συστήματος, ώστε πρωτίστως να δημιουργηθεί ένας κρατικός μηχανισμός που θα σέβεται τον πολίτη και θα λαμβάνει ίση μέριμνα για όλους. Απομένει, νομίζω, η θετική πολιτική έκφραση του αιτήματος αυτού. Τα πολιτικά άκρα, κυρίως τα ακροδεξιά, καραδοκούν και το πολιτικό σύστημα θα πρέπει, σε σημαντικό βαθμό, να επανεπινοήσει τον εαυτό του, για να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να αποτρέψει την οικειοποίηση του μηνύματος από πολιτικούς τυμβωρύχους και οπορτουνιστές πάσης φύσεως. Η Ελλάδα χρειάζεται ένα θεσμικό και πολιτικό άλμα προς τα μπρος και βαθιές μεταρρυθμίσεις. Αυτό φαίνεται να το αντιλαμβάνεται και να το διεκδικεί πλέον ιδίως η νέα γενιά. [Η φωτογραφία από το Σύνταγμα, πηγή: Πρώτο Θέμα]

Τον Νοέμβριο του 2023 έγραφα στο @tovimagr για τους κλυδωνισμούς στη μεταπολεμική συνθήκη. Μετά την πρόσφατη επανεκλογή Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ δυστυχώς οι κλυδωνισμοί αυτοί εντείνονται και ενδεχομένως να κλιμακωθούν, με άδηλες προς το παρόν συνέπειες. Την πορεία αυτή επιβεβαίωσε και η χθεσινή -επιλεκτική κατά το περιεχόμενό της- ομιλία του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Βανς στο συνέδριο του Μονάχου (ο οποίος λησμόνησε, μεταξύ άλλων, την εισβολή στο Καπιτώλιο της 6.1.21). Βέβαια, ο Βανς έλαβε μία ωραία κι οφειλόμενη απάντηση από τον Υπουργό Άμυνας της Γερμανίας Πιστόριους. Στις νέοτερες γενιές, πάντως, υπάρχει πλέον ένα βιωματικό κενό, που μπορεί να αποτελέσει σοβαρό κίνδυνο για τον πλανήτη - και ο νοών νοείτω.