CINEMATHON

این سخنرانی خانم کیت بلانشت در نشست خبری برگزیدگان جایزه «پرمیوم ایمپریاله» در توکیو بسیار مورد توجه قرار گرفته است. او می‌گوید: اغلب به آثار لئونورا کارینگتون، سوررئالیست بزرگ، فکر می‌کنم و جمله‌اش که گفت: «بسیاری چیزها را نمی‌توان به زبان آورد؛ هنر برای همین است.» سپاسگزارم. من همیشه با کلمات مشکل داشته‌ام. حتی دقیق‌ترین واژه‌ها هم گاهی نمی‌توانند منظور ما را درست منتقل کنند. ممکن است احساسمان را تحریف کنند، ما را درگیر بحث‌های بیهوده کنند یا اصلاً نتوانند میان ما و دیگران ارتباطی بسازند. کلمات اغلب از آنچه واقعاً احساس می‌کنیم عقب‌ترند. بااین‌حال، حالا اینجا ایستاده‌ام و با شما حرف می‌زنم. من بازیگرم و در حرفه‌ای کار می‌کنم که همه‌چیز آن به زبان وابسته است. بازیگری در بدترین حالت ممکن است درگیر معنای ظاهری و خشک کلمات شود، اما در بهترین حالت می‌تواند مخاطب را مبهوت و بی‌کلام کند. اینکه کلمات فرد دیگری را از آنِ خود کنید، فرایند پیچیده‌ای است. ابتدا باید خودتان با آن کلمات ارتباط عمیقی برقرار کنید؛ سپس آنها را تفسیر کنید و طوری بیانشان کنید که در مخاطب نیز اثر بگذارند. شاید به همین دلیل است که همیشه دنبال معنا در فاصله میان کلمات می‌گردم: در حرف‌های ناگفته، در آنچه آدم‌ها سعی دارند بگویند، در حرف‌هایی که آرزو می‌کنند کاش گفته بودند و در چیزهایی که آرزو می‌کنند کاش هرگز به زبان نیاورده بودند. گاهی یک عمر تلاش می‌کنیم حرف‌هایمان را پس بگیریم، بازنویسی یا پاکشان کنیم؛ همان‌طور که بارها تاریخ و سرگذشت ملت‌ها را بازنویسی یا حذف کرده‌ایم. ما اغلب از موقعیت‌ها و احساساتی حرف می‌زنیم که خودمان شناخت چندانی از آنها نداریم. گاهی بدون خودآگاهی و بدون توجه به شرایط و پیامد سخنانمان حرف می‌زنیم؛ و معمولاً درست در همین وضعیت است که بیش از همیشه سخن می‌گوییم. برای همین، وقتی با متنی روبه‌رو می‌شوم، به تأثیر کلمات بر آدم‌ها و فضای اطرافم فکر می‌کنم. چه اتفاقی می‌افتد وقتی کلمات اشتباه از آب درمی‌آیند؟ وقتی به هدف می‌خورند؟ وقتی کسی یا چیزی را زیر فشار قرار می‌دهند؟ در روزگاری که اکنون زندگی می‌کنیم، به کسانی هم توجه دارم که سرسختانه حاضر نیستند آنچه گفته می‌شود بشنوند؛ و به فضاهایی که راه را بر گفت‌وگو می‌بندند. از خود می‌پرسم: چرا؟ همیشه با این تردید زندگی می‌کنم که شاید هرگز نتوانم منظورم را کامل منتقل کنم. چون زن هستم، این تردید را اغلب نشانه کمبود اعتمادبه‌نفس می‌دانند؛ اما چنین نیست. تردید، نقطه آغاز کار هنری من است. تردید به من کمک می‌کند بشنوم، ببینم و احساس کنم. همین تردید و میل به خلق‌کردن در کنار آن است که مرا به حرکت وامی‌دارد. در جهانی نامطمئن که پر از یقین‌های نسنجیده است، به نظرم تردید بخش مهمی از خلاقیت است. تردید باعث می‌شود سؤال کنیم، باورها را به چالش بکشیم و راه‌های تازه را امتحان کنیم. تردید امکان گفت‌وگو، ارتباط و تغییر را فراهم می‌کند. آیا این درست است؟ یا آن؟ شاید هر دو؟ یا هیچ‌کدام؟ آیا اصلاً اهمیتی دارد؟ آیا باید این کار را انجام دهم؟ تردید به من اجازه می‌دهد بگویم شاید هرگز این متن، این ایده یا این پیشنهاد را کاملاً درک نکنم؛ پس چه چیزی برای ازدست‌دادن دارم؟ تردید باعث می‌شود به همکارانم تکیه کنم و هم‌زمان بتوانم از نخستین ایده‌هایی که گمان می‌کنم بهترین ایده‌هایم هستند، راحت‌تر دست بکشم تا آن ایده‌ها فرصت رشد و تغییر پیدا کنند. تردید مرا به سوی خطرکردنی سنجیده‌تر و با ذهنی بازتر هدایت می‌کند. اما با گذشت زمان و شکل‌گرفتن چیزی که آن را «حرفه» می‌نامیم، ادامه‌دادن به چنین خطرکردنی به شجاعت و جدیت نیاز دارد. اینکه امروز این افتخار را در کنار برخی از دقیق‌ترین، شجاع‌ترین و بزرگ‌ترین هنرمندان جهان دریافت می‌کنم؛ هنرمندانی که جست‌وجو و بارها خطر می‌کنند، واقعاً مرا بی‌کلام کرده است. کلمات نمی‌توانند احساسم را بیان کنند. احتمالاً فردا صبح که از خواب بیدار شوم و این لحظه گذشته باشد، آرزو خواهم کرد کاش چیزی غنی‌تر، عمیق‌تر و واقعی‌تر گفته بودم. اما یک چیز را می‌دانم و می‌توانم بارها تکرار کنم: عمیقا سپاسگزارم که شایسته چنین افتخاری بوده‌ام. این جایگاه برای من مانند قله المپ است؛ جایی که هرگز تصور نمی‌کردم حتی به آن نزدیک شوم. این افتخار، غافلگیری زیبا و بزرگی است که روحم را به پرواز درمی‌آورد. از انجمن هنر ژاپن، اعضای محترم کمیته، دیگر برگزیدگان و البته از ژاپن سپاسگزارم. نشست خبری برگزیدگان جایزه «پرمیوم ایمپریاله» سال ۲۰۲۶ روز ۲۷ اکتبر در هتل اوکورا توکیو برگزار شد. برگزیدگان امسال عبارت بودند از جنی هولتزر در رشته نقاشی، اندی گلدزورثی در مجسمه‌سازی، دانیل لیبسکیند در معماری، کیت بلانشت در تئاتر و سینما و هربرت بلومشتت در موسیقی.