Erwin Van de Putte

De duidelijke winst van de Democraten in de Verenigde Staten is een hoopgevend signaal. Ook voor Europa. Trump krijgt in het Congres een sterker tegengewicht. Dat biedt kansen op meer controle op zijn beleid en meer ruimte voor samenwerking met Europa én de noodzakelijke steun aan Oekraïne. Maar voorzichtigheid blijft nodig. Trump blijft president en opperbevelhebber van de strijdkrachten, met ruime presidentiële bevoegdheden voor buitenlands beleid en defensie. Hij kan sowieso ook wetten vanuit het Congres met een veto tegenhouden en we moeten ervan uitgaan dat hij dat ook zal doen, hij alludeerde daar deze nacht al op. Om dat veto te doorbreken, is een tweederdemeerderheid nodig in beide kamers. Deze verkiezingsnederlaag maakt van hem dus geen machteloze president. Voor Europa mag dit ook geen reden zijn om op onze lauweren te rusten. We moeten onverminderd verder werken aan Europese strategische autonomie. Dat betekent zelf kunnen beslissen én over de middelen beschikken om te handelen wanneer onze veiligheid dat vereist. Concreet: meer gezamenlijk Europese aankopen, onze eigen defensie-industrie versterken, voldoende munitie produceren en cruciale tekorten in luchtverdediging, inlichtingen en militair transport wegwerken. En Oekraïne de steun blijven geven die het nodig heeft om zich tegen de Russische agressie te verdedigen. Deze uitslag stemt voorzichtig positief. Maar onze veiligheid, vrijheid en welvaart mogen niet afhangen van de volgende Amerikaanse verkiezingsuitslag.

Ik heb een goede werkrelatie met minister @FranckenTheo en wil die ook behouden. Een thema als defensie verdient dat in deze tijden. Maar suggereren dat we veinzen of niet opletten tijdens briefings, vind ik echt ongepast. Kritische vragen over de veiligheid van onze militairen verdienen een ernstig antwoord. Als commissievoorzitter neem ik zowel de parlementaire controle als de geheimhouding bijzonder ernstig. Vertrouwelijke informatie geef ik niet door, aan niemand, ook niet aan mijn eigen partij. Ik zal dus opnieuw geen publieke discussie voeren over wat achter gesloten deuren al dan niet is meegedeeld. Die terughoudendheid mag niet tegen parlementsleden worden gebruikt. Mijn vraag blijft hoe de regering werd geïnformeerd en betrokken bij de verplaatsing van de Primula en de bijbehorende risico’s. Een verwijzing naar vertrouwelijke briefings aan het parlement geeft daarop geen antwoord. Parlementsleden kunnen en mogen de informatiedoorstroming tussen ministers niet overnemen. Over het incident zelf diende ik maandag al een mondelinge vraag in. We willen duidelijkheid over de risico’s, de bescherming van onze bemanning en de afwegingen achter de verplaatsing. Die vragen zal ik blijven stellen, desnoods achter gesloten deuren. Dat hoort bij mijn verantwoordelijkheid als parlementslid.

Over het incident met BNS PRIMULA. “We vragen opheldering over zowel het raketincident nabij de Primula als de beslissing om het schip naar die regio te verplaatsen. Waarom gebeurde die verplaatsing, op basis van welke risicoanalyse en hoe werd de regering daarbij betrokken? De veiligheid van onze militairen staat voorop. We moeten dus duidelijkheid krijgen over de risico’s waaraan onze bemanning werd blootgesteld en de redenen waarom die werden aanvaard. Mijn mondelinge vraag, die ik maandag al indiende, gaat al in op de ernst van het incident, de bescherming van het schip en de bemanning en de bevindingen van het Franse onderzoek. We verwachten volledige antwoorden, desnoods achter gesloten deuren, en willen weten of bijkomende beschermingsmaatregelen nodig zijn. Als voorzitter van de commissie voor de Opvolging van de Militaire Operaties wil ik één zaak heel duidelijk benadrukken: de informatie die we in deze commissie krijgen, is strikt vertrouwelijk. Ze mag buiten de vier muren van die commissie niet worden gedeeld of gebruikt. Ik ga daar heel rigoureus mee om. Ik ga dus ook niet bevestigen of ontkennen wat daar over dit dossier al dan niet besproken is. Je kunt bijgevolg niet zomaar stellen dat een regeringspartij of haar ministers op de hoogte waren omdat een parlementslid een vertrouwelijke briefing kreeg. Die collega mag die informatie niet doorgeven. Een briefing aan de commissie vervangt bovendien noch de informatiedoorstroming binnen de regering, noch de besluitvorming die daar moet plaatsvinden. We mogen er toch van uitgaan dat relevante informatie over de verplaatsing van onze schepen en de risico’s voor onze militairen ook tijdig en volledig binnen de regering wordt gedeeld? Blijkbaar is dat niet vanzelfsprekend. Daarover verwachten we opheldering van minister Francken. Zeker in die regio en in deze omstandigheden moet de regering over volledige en actuele informatie beschikken.”