Geçenlerde bir haber okumuştum: Dünyanın muhtelif yerlerindeki Z kuşağı gençler 80'lerde, 90'larda ebeveynlerinin alışkanlıklarına dönme eğilimindeymiş. Haberi olduktan sonra ben de bazı alışkanlıklarımı gözden geçirip bazı kararlar aldım; bir liste yapayım belki ilginizi çeker: 1. Haberleri web sitelerinden ve sosyal medyadan okumak yerine basılı gazete ve dergi almaya başladım. İnternette sürekli ayak izi bırakmaktan, sinir bozucu, hoplayan zıplayan reklamlarla boğuşmaktan daha iyi. 2. Tamamen terk etmemiş olsam da, artık Spotify, Apple Müzik, YouTube gibi dijital platformlar yerine müzik dinlemek için plak ve CD'yi tercih ediyorum. Plak dinlemek bir ritüeldir: Plağı iç kabından çıkartmak, tozunu almak, pikaba yerleştirmek, iğnenin tık sesini duymak çok keyiflidir. CD'lerin çoğunun içinden küçük kitapçıklar çıkar. Bu kitapçıklarda o albümle, şarkılarla, kayıt süreçleriyle, sanatçıların öznel deneyimleriyle ilgili çok ayrıntılı bilgiler yer alır. Müzik dinlerken bu kitapçıkları okuyarak sanatçılarla empati kurar, müzikal deneyiminizi zenginleştirirsiniz. 3. İnternet radyolarını da dinleyebileceğim bir mikro-set aldım: CD çalar, radyo, built-in Spotify uygulamasından oluşan mikro setin speaker'ları müzik deneyimimi zenginleştirdi. 3. Kağıda basılı kitap okuma düzenimi gözden geçirdim ve özellikle uyumadan önce sosyal medya yerine kitap okuma alışkanlığımı geri kazandım. Sonuç: Bu sene geçen seneye göre iki kat fazla kitap okudum. 4. İstanbul'da bu imkanım kısıtlı olsa da, İstanbul dışında kahve zincirleri yerine geleneksel kahvecilere gitmeyi tercih ediyorum. Aynı şekilde fast-food yerine geleneksel lokantalar ve yerel yemekler yapan yerleri tercih ediyorum. Yaz boyu tek bir zincire uğramadım; kahve içme ve yemek yeme zevkini doya doya yaşadım. 5. Alışveriş için büyük marketler yerine pazar ve bakkal seçeneğim varsa bunları tercih ediyorum. Büyük marketlere girip bir sürü gereksiz ürünü satın alıp çıkmaktan kurtuldum. 6. Not almak için kalem ve defter kullanmaya başladım. Deftere satır satır yazmak, aldığım notları daha iyi anlamama ve sindirmeme yaradı. 7. Müzeleri hızlı gezmek yerine, her ziyaretimde bir bölüme odaklanmaya karar verdim. Böylece deneyimim zenginleşti. 8. Televizyon ve dijital platformların karşısında zaman öldürmek yerine, televizyonu sadece izleyeceğim maçların ve haber programlarının saatinde açıyor, maç veya program biter bitmez kapatıyorum. 9. Bu yaz saatlerce bahçe bakımı ile uğraştım. Kulaktan dolma bilgiler yerine, ağaçların, çiçeklerin resmini çekip YZ uygulamalarına yükledim. Uygulamalar bana budama, su havuzu açma, gübreleme ve sulama düzeni konusunda çok net ve bilimsel bilgiler verdi. Hem güzel zaman geçirdim, hem de bir canlıyı büyütme ve sağlığına kavuşturma keyfi yaşadım. 10. Telefonda veya bilgisayarda dijital oyun oynamak yerine bulmaca dergileri ve gazetelerin hafta sonu eklerindeki bulmacalarla zaman geçirmeye karar verdim. 11. Gitmeyi düşündüğüm yer yürüme mesafesinde ise yürümeye karar verdim. İmkanı olanlara bir bisiklet almalarını ve günde yarım saat bisiklete binmelerini tavsiye ederim. 12. Çalışma masamdaki ve kütüphanemdeki ıvır zıvır kalabalığından kurtulmaya karar verdim. Kullanılmayan, bozuk, kırık eşya gereksiz yüktür. 13. Aynı mantıkla bana yük olan bütün gereksiz ilişkilerden uzak durmaya karar verdim: WhatsApp grupları, bir sonuca varmayan gevezelikler, olaylar ve olgular yerine kişileri konuşanlar, ciddiyetsiz briç oyuncuları... Hepsi gereksiz yük. Kurtulmak lazım. 14. Gereksiz bütün platform aboneliklerimi iptal ettim; onların yerine günde yarım saat bile okusam bana değer katacak bazı yayınlara abone oldum. (Dijital tarih, bilim, sanat dergileri, vs.) 15. Twitter ve Goodreads dışında sosyal medya hesabım yok; olsaydı Facebook, Instagram gibi platformlardaki hesaplarımı kapatırdım. Meslek odalarına, mahalle derneklerine, spor kulüplerine/salonlara, hobi gruplarına, siyasi partilere üye olmak kişisel olarak da, sosyal bakımdan da çok daha yararlı. Şimdilik aklıma gelenler bunlar. Dijital kölelikten ve akılsız tüketici olmaktan muhakkak kurtulmak lazım.