My My 🛸 (💙,🧡)

چرا #پادشاهی، «دموکراتیک» است؟ اگر «دموکراسی» را معادل با «صندوق رای» می‌گیرید، متن زیر جز این‌که شما را به مرز سکته برساند، سودی ندارد. اما اگر دموکراسی را به معنای محتوای «حکومتی که در آن اراده شخصیِ احدی بر دیگران برتری ندارد» می‌فهمید، مطلب را واو به واو بخوانید. «دموکراسی» در نظر قدما معنای متفاوتی با آن‌چه امروز متداول شده، داشته است. ماجرا ازین قرار است که آتنی‌ها مناصب حکومت را بر اساس دو سازوکار متفاوت بین متصدّیان تقسیم می‌کردند. یکی بر مبنای «قرعه» که #دموکراسی نام داشت. دوم تصدّی بر اساس «رای مردم» بود که #آریستوکراسی نام داشت. منطق آن‌ها این بود که «رای‌گیری» ذاتاً نابرابر است، چون کسی که پول، سخنوری یا شهرت بیشتری دارد برنده می‌شود (آریستوکراسی). اما «قرعه» یعنی همه شهروندان شانس برابر دارند و اراده شخصی کسی در آن دخیل نیست. بنابراین «دموکراسی» برخلاف ترجمه مارکسیستی آریانپور نه تنها مردم‌سالاری نبود، بلکه نوع حکومتی بود که از دخالت رای و نظر مردم به دور بود. چون متصدّی امور بر مبنای بخت و اقبال و قرعه (Lot= lottery) انتخاب می‌شد. دکتر طباطبایی بر همین مبنا دموکراسی را «قانون‌سالاری» ترجمه می‌کرد. چون کراسی در دموکراسی به‌معنای نفی سالار بودن است و نه مردم‌سالاری (Mob-Rule). در دموکراسی، هیچ‌کس نباید «سالار» (رئیس) باشد، بلکه این قانون است که حکمرانی می‌کند. او می‌خواست بگوید دموکراسی یعنی «نفی سالاریِ» فردی. قدمت این سازوکار به‌تفسیر برخی از مفسّران به انتخاب شاهان قدیم یونان بر مبنای بخت می‌رسید. هگل در دفاع از موروثی بودن پادشاهی، استدلال مشابهی را به‌کار می‌گیرد. او اخمیّت موروثی بودن پادشاهی را به‌خاطر انتخاب آن بر مبنای بخت می‌دانست، که بابت «بری بودن از دخالت مردم یا دموس» مبنای مشابهی با سازوکار دموکراسی در نظر قدما دارد. هگل معتقد بود وجود یک «نماد ثابت» (پادشاه) که بالای سر دعواهای سیاسی باشد، به ثبات کمک می‌کند چون کسی نمی‌تواند در مورد مشروعیّت او (که ناشی از طبیعت/شانس است) بحث کند. از طرفی ارسطو بهترین حکومت را تلفیقی از انتخاب بر مبنای قرعه (دموکراسی) و گزینش بر اساس رای مردم (آریستوکراسی) می‌داند. به‌همین منوال نظام پادشاهی مشروطه دارای مبنایی دوگانه مشابهی است. یکی دموکراتیک یا همان انتخاب موروثی بری از دخالت و نیّت مردم، دوم آریستوکراتیک که به انتخاب غیرمستقیم نمایندگان مجلس توسّط آرای مردمی مربوط می‌شود. نتیجه: پادشاه در نظام مشروطه، مانند همان «قرعه» در آتن عمل می‌کند. چون شاه «انتخاب» نشده و بر اساس تصادفِ تولّد (بخت) به این مقام رسیده، هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید «من او را آوردم» یا «او نماینده فلان حزب است». شاه عنصری خنثی است که مانع می‌شود سیاستمداران که با رای می‌آیند تمام قدرت را قبضه کنند. (​مجلس و انتخابات، همان بخش «آریستوکراتیک» یا مدرن است که در آن نخبگان با رای مردم انتخاب می‌شوند تا قانون‌گذاری کنند.) خطرناک‌ترین چیز این است که فکر کنیم دموکراسی یعنی «حاکمیّت توده‌ها». «دموکراسی» فقط صندوق رای نیست. اگر فقط صندوق رای باشد، ممکن است به «استبداد اکثریّت» تبدیل شود. حال آن‌که برای حفظ آزادی، باید نهادهایی داشته باشیم که «اراده آنیِ مردم» که از صندوق رای یا رفراندُم برمی‌آید، نتواند آن‌ها را به سادگی تخریب کند. پادشاهی مشروطه بدین‌ترتیب ابزاری است برای مهار قدرت و پاسداری از «قانون‌سالاری». ​شاه بر مبنای بخت/موروثی نماد تداوم قانون و ثبات است که خارج از دعواهای جناحی است. لنگر ثباتی مانند قرعه‌کشی در دموکراسی قدمایی.