Servet Mullaoğlu

ABD ARA SEÇİM SONUÇLARI: TRUMP SONRASI DÖNEM İKİ YIL ERKEN AÇILIYOR ABD ara seçimlerinde Demokrat mavi çırpıntı mı, dalga mı, tsunami mi olacak sorusu yanıtını buldu: Hem Senato’da hem Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk Demokratlara geçti. Artık Trump için soru her şeyi yakarak, her kurumu yıkarak mı tarihe geçmeye kalkışmak yoksa “golf oynayarak” mı kalan iki yılını doldurmak.       Trump’ın sandığa çeyrek kala İsrail’e yıllık 3.8 milyar dolar yardımı (Mutabakat Muhtırasının süresi 2028’de dolacak olmasına rağmen) keseceği duyurması da Cumhuriyetçilerin acı yenilgisine çare olmadı. Aynı Trump’ın, başta Michigan senatör adayı Mısır asıllı Müslüman Abdul El Sayed için, kullandığı İslâm dinini aşağılayan ve terörizmle eşitleyen söylemi (nedense?) Ankara’dan herhangi bir tepkiyle karşılaşmadı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide’nin dörtlü kitlesel terör saldırısından bu yana İslâm dininin çeyrek yüzyılda Senato’da temsil olanağına kavuşması ise her şeye rağmen ABD’de demokrasinin işlediğini ve tarihin tekerleğinin yine ileri döndüğünü ortaya koydu. Bu yıl 250. yaşına basan dünyanın en eski demokrasisi ABD’de üç anti-demokratik uygulamanın mutlaka reform gerektirdiği bir kez daha anlaşıldı: Nüfus büyüklüğü gözetilmeksizin her eyaletten iki temsilcinin gönderildiği Senato’nun yapısı, seçim kampanyalarının finansmanı ve başkanı seçen seçmenler kurulu (“electoral college”).   Özellikle güncel dönemki gibi (deyim yerindeyse) “hırsızın evin içinde olduğu” durumlarda ABD’nin bu üç kendine özgülüğünün demokrasiyi içinden çökertebilme sakıncası barındırdığı görüldü. Trump’ın seçmene “sanki benim adım pusulada yazılıymış gibi oy kullanın” çağrısı, başkanın haliyle olmadığı, bu ara seçimi tam da bir Trump referandumuna çevirdi. İklim bunalımı küresel bakımdan en yakıcı bir biçimde öne çıkmışken, ekoloji konuları bu kampanyada ne Demokrat ne Cumhuriyetçi kanatlarda neredeyse hiç zemin bulamadı. Bu seçim ruhunu, yönelimini, kimliğini ve belki başkan adayını da arayan Demokrat Parti için de kuşkusuz en öğretici “kamuoyu yoklaması” oldu: İlerici kanat ortayolculuğa karşı sınavı geçti. Hem yeni nesil yerleşik çehrelere nöbet devir-teslim zamanının hem iki yıl sonrası için kitleleri ikna edecek karizmatik, dinamik yeni bir başkan adayı çıkarma vaktinin geldiğini gösterdi.   Adına ister “satın alma gücü” ister “hayat pahalılığı” veya “enflasyon” denilsin, ekonominin özellikle Hürmüz Boğazı’nda düğümlenmesiyle, ABD’nin çekilmekte olduğu veya bulaşmak istemediği Ortadoğu adeta Trump’ın kabusuna dönüşerek kendi kendini ABD siyasetinin tam göbeğine davet etti. Geçim, barınma, sağlık, eğitim, tarım: Siyasetin sözkonusu geleneksel konuları toplumu ikiye bölen kültürel/dinsel kimlik, yasadışı göç ve güvenlik konularının yeniden önüne geçti: Demokratlar (örnek olarak Michigan’da başka Kansas’ta başka türlü adaylar/söylemler belirleyerek) eski sorulara yeni yerel yanıtlar üretmeyi de başardı. Demokratlar Cumhuriyetçilerin “kalesi” sayılan Teksas, Kansas, Güney Karolina gibi seçim bölgesi eyaletlerden senatörleri kendi taraflarına çevirerek uluslararası anlaşmaları ve Yüksek Mahkeme üyeleri, büyükelçiler gibi bürokratik atamaları onaylamak gibi yetkileri olan Senato”nun dengesini kalıcı biçimde altı yıllığına değiştirdi. Kalan iki yıllık başkanlık süresini kapsayan yakın geleceğe dönük olarak: Trump’ın yenilgisi hem Senato hem Temsilciler Meclisi’nde Cumhuriyetçilerin çoğunluğu yitirmesi, onu kurumsal açıdan kısıtlayacak olmakla birlikte, aynı zamanda kendi yetki alanındaki dış politika ve savunma alanlarında çok daha saldırganlaştırabilir; Öfkesin yönelteceği ilk iki hedef Ukrayna ve NATO olabilir; İçeride manevra alanı sıkışacak Trump’ın “dışarıya taşması” beklenmelidir; Buna karşılık İran’a yeni bir askeri müdahale olasılığının ise ortadan kalkmamış olsa da önemli ölçüde uzaklaşmış olduğu söylenebilir.