Noppakow kongsuwan

วันนี้ได้กลับมาเยือนรั้วธรรมศาสตร์อีกครั้ง ในฐานะศิษย์เก่า และในบทบาทรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. เพื่อร่วมเปิดงาน Thammasat Open House 2026 ที่มีน้องๆ นักเรียนและผู้ปกครองจำนวนมาก มาร่วมค้นหาความฝันและเส้นทางของตัวเอง สิ่งหนึ่งที่ผมอยากเห็น คือมหาวิทยาลัยต้องเป็นพื้นที่แห่งโอกาสที่ทุกคนเข้าถึงได้ ไม่ใช่เพียงพื้นที่ของคนที่มีต้นทุนพร้อมกว่าใคร กระทรวง อว. จึงกำลังเดินหน้าปรับปรุงระบบ TCAS ทั้งการใช้ Portfolio ในการสัมภาษณ์ สัดส่วนการสอบ และระบบโควตา เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้แสดงศักยภาพอย่างแท้จริง น้องๆ มัธยมปลายรุ่นนี้จะเป็นกลุ่มแรกๆ ที่ได้รับประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลง เพราะความสามารถของคนไม่ควรถูกจำกัดด้วยต้นทุนที่แตกต่างกันตั้งแต่วันแรก แต่ผมอยากชวนน้องๆ มองให้ไกลกว่าใบปริญญา เพราะการเข้ามหาวิทยาลัยอาจเป็นเพียง 1 ใน 100 หมุดหมายของชีวิตเท่านั้น อีก 99 หมุดหมายยังรอให้เราออกไปค้นพบและสร้างขึ้นด้วยตัวเอง วันนี้ผมอยากฝาก 3 วิธีคิด หนึ่ง เข้าใจพื้นฐานให้ลึก (First Principles Thinking) อย่าเรียนเพียงเพื่อจำคำตอบ แต่ต้องเข้าใจถึงรากของสิ่งที่เรียน เพราะโลกเปลี่ยนแปลงเร็ว คนที่เข้าใจพื้นฐานจะสามารถเรียนรู้และสร้างคำตอบใหม่ได้เสมอ สอง เข้าใจผู้คนและรู้จักตัวเอง (Circle of Competence) ความสำเร็จไม่มีสูตรเดียว บางคนเก่งเทคโนโลยี บางคนเก่งการทำงานกับผู้คน สิ่งสำคัญคือค้นหาให้พบว่าเรามีความสามารถอะไร และจะนำสิ่งนั้นไปสร้างประโยชน์ให้ผู้อื่นได้อย่างไร สาม เรียนรู้จากคำปฏิเสธ (Probabilistic Thinking) อย่ามองทุกอย่างเป็นเพียงสำเร็จหรือไม่สำเร็จ เพราะทุกความผิดพลาดมีข้อมูลให้เรียนรู้ และทุกคำปฏิเสธอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับปรุงครั้งต่อไป ผมยกตัวอย่าง อีลอน มัสก์ บารัค โอบามา และผู้พันแซนเดอร์ส เพราะทั้งสามคนมีเส้นทางชีวิตแตกต่างกัน คนหนึ่งเติบโตจากนวัตกรรม อีกคนเติบโตจากความเข้าใจผู้คน ส่วนอีกคนค้นพบความสำเร็จในวัยที่หลายคนอาจคิดว่าสายเกินไป สิ่งที่อยากให้น้องๆ เห็นคือ ดอกไม้แต่ละดอกมีเวลาผลิบานเป็นของตัวเอง เราไม่จำเป็นต้องประสบความสำเร็จในเวลาเดียวกับใคร และไม่ควรใช้เส้นทางของคนอื่นมาตัดสินคุณค่าของตัวเอง ในโลกยุค AI สิ่งสำคัญอาจไม่ใช่การวิ่งตามว่าเทคโนโลยีอะไรใหม่ แต่คือการค้นหาสิ่งที่เรารัก ลงลึกจนเกิดความเชี่ยวชาญ (Mastery) และสามารถสร้างคุณค่าให้กับสิ่งนั้นได้จริง ผมอยากให้น้องๆ ลองถามตัวเองว่า เราชอบอะไร เราถนัดอะไร และอยากเติบโตไปเป็นคนแบบไหน ขณะเดียวกัน ผู้ปกครองอาจลองเปลี่ยนจากการถามว่าลูกอยากเป็นอะไร มาเป็นการช่วยกันค้นหาว่าศักยภาพของเขาจะเติบโตไปได้ไกลแค่ไหน เพราะหน้าที่ของการศึกษาไม่ใช่การทำให้ทุกคนเหมือนกัน แต่คือการทำให้แต่ละคนค้นพบความสามารถของตัวเอง และนำความสามารถนั้นไปสร้างประโยชน์ให้สังคม สุดท้าย อยากให้น้องๆ สร้างแผนที่ชีวิตของตัวเอง ไม่จำเป็นต้องเดินตามใคร ขอเพียงมีความรักในสิ่งที่ทำ มีความมุ่งมั่นที่จะเรียนรู้ และไม่หยุดพัฒนาตัวเอง เพราะมหาวิทยาลัยอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น แต่โลกใบนี้ยังมีพื้นที่อีกมากมายรอให้เราออกไปค้นพบครับ

เช้านี้ก่อนเข้าประชุม ครม. ผมได้พูดคุยกับท่านรัฐมนตรีกลาโหม พล.ท.อดุลย์ บุญธรรมเจริญ เพื่อวางกรอบทุนวิจัยด้านความมั่นคงปี 2570–2571 และแก้ระเบียบที่ยังติดขัด เป้าหมายคือทำให้งานวิจัยเข้าไปหนุนภารกิจความมั่นคงและรับมือวิกฤตเร่งด่วนได้คล่องตัวที่สุด หลักคิดการทำงานของเราอยู่บนฐานความเชื่อที่ว่า ปัญหาของประชาชนไม่มีเส้นแบ่งกระทรวง ถ้าเราเอาเป้าหมายของประเทศเป็นที่ตั้ง กำแพงระหว่างหน่วยงานจะหายไป เหลือแค่การเอาเครื่องมือของแต่ละที่มาประกอบกันเพื่อแก้ปัญหาให้จบ เหมือนกับเมื่อวานนี้ ในที่ประชุมสภานโยบาย อววน. ที่เราได้ประสานความร่วมมือ 10 กระทรวง ทั้งทีมกฎหมาย แรงงาน ศึกษาธิการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มาร่วมเคาะการทำงานร่วมกันใน 3 เรื่องหลัก คือ การลุยอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ตั้งแต่การออกแบบชิปไปจนถึงชิปแสงโฟโตนิกส์และชิป EV (Siam Silica) การเชื่อมสมุนไพรไทยเข้ากับไบโอเทคและปลดล็อกระบบข้อมูลสุขภาพดิจิทัล (Siam Medica) และการยกระดับเกษตรไทยสู่อาหารอนาคต ตั้งศูนย์บริการเบ็ดเสร็จเรื่องปรับปรุงสายพันธุ์พืช ทำ Fast-track ขึ้นทะเบียนให้ไวขึ้น พร้อมสร้างโรงงานวัคซีนสัตว์ในประเทศ (Siam Terra) แต่ความตั้งใจจะเดินหน้าไม่ได้ถ้ายังติดล็อกที่โครงสร้าง เราจึงเห็นชอบการรื้อระบบบัญชีนวัตกรรมให้รัฐจัดซื้อผลงานและงานวิจัยของคนไทยได้เร็วขึ้น การรวมกลุ่มมหาวิทยาลัยตั้ง Holding Company เพื่อร่วมลงทุนในสตาร์ทอัพเชื่อมกับตลาดหลักทรัพย์ฯ และ NIA Venture รวมถึงการใช้ AI เป็นตัวเร่งในการพัฒนากำลังคนของประเทศ การขยับครั้งนี้คือการปรับทั้งระบบ ตั้งแต่การทลายข้อจำกัดด้านระเบียบไปจนถึงการอัปสกิลคนไทยให้พร้อมรับงานรายได้สูง ซึ่งเรื่องใหญ่ขนาดนี้ไม่มีทางสำเร็จได้ด้วยการทำคนเดียวหรือกระทรวงเดียวครับ ต้องขอขอบคุณทุกหน่วยงานที่มาร่วมมือกันอย่างเต็มที่ เมื่อทุกฝ่ายมองเห็นภาพเดียวกันและเดินไปในจังหวะเดียวกัน งานที่ซับซ้อนก็จะสำเร็จและเกิดประโยชน์กับประชาชนได้เร็วขึ้นครับ

กีฬาคือ “โรงเรียนสร้างชีวิต” ที่เติมเต็มความรู้ในห้องเรียนได้อย่างสมบูรณ์ เพราะพรสวรรค์อาจทำให้เราเริ่มต้นได้ดี แต่วินัย การทำงานเป็นทีม และการลุกขึ้นใหม่จากความพ่ายแพ้ในสนามแข่งขัน คือสิ่งที่จะพาเราไปได้ไกลและสำเร็จอย่างยั่งยืน ขอให้น้องๆ โรงเรียนสาธิตทั้ง 26 แห่ง ลงสนามด้วยความมุ่งมั่น แข่งขันอย่างเต็มความสามารถ ชนะด้วยความถ่อมตน และต้องรู้จักแพ้ด้วยความสง่างาม จะทำให้วันนี้เรากลับบ้านไปด้วยมิตรภาพครับ

ทุกการเปลี่ยนแปลงมีความท้าทาย และไม่มีทางออกใดที่สมบูรณ์แบบได้ในวันเดียวครับ ผมเข้าใจถึงความผูกพันและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับน้องๆ เป็นอย่างดี แต่เมื่อเราจำเป็นต้องก้าวไปข้างหน้าบนพื้นฐานของการเคารพกฎหมายและความปลอดภัยของสังคม ตัวผม และ ทุกคนที่ร่วมกันแก้ปัญหานี้ ขอให้ความมั่นใจว่าจะรับฟังทุกข้อกังวล และเข้าไปดูแลน้องๆ รวมถึงทุกท่านอย่างดีที่สุด เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้นำไปสู่สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ดีขึ้น ปลอดภัยขึ้น และสร้างอนาคตทางการศึกษาที่มั่นคงให้กับน้องๆ ทุกคนอย่างแท้จริงครับ (จบ)