सुश्रुत धिताल

इम्बोस्ड कि एम्बुस ? -प्रकृति अधिकारी असोज १ गतेदेखि सवारी साधनमा इम्बोस्ड नम्बरलाई अनिवार्य गर्ने सरकारले निर्णय गरेकाले इम्बोस्ड नम्बर लिन भनी हिजो (आइतबार) गुर्जुधारास्थित यातायात व्यवस्था कार्यालय पुगेँ । त्यहाँ मोटरसाइकल र स्कुटरका लागि तोकिएको रहेछ । प्रकृया हेरौँ है– १) सो कार्यालय वरपर रहेका पसलमा गई सबैभन्दा पहिले फर्म भर्नुपर्ने रहेछ । तिनलाई शुल्क बुझाउनै पर्यो । २) तिनैहरुसँग कुरा गरेर बिमा पनि गरियो । ३) बैँकमा लाम लाग्दै चालु आवको कर र इम्बोस्ड नम्बरका लागि दस्तुर बुझाइयो । त्यहाँ लाइनमा बस्नै पर्यो । आगामी कात्तिकसम्म कर तिर्नुपर्ने थिएन तर इम्बोस्ड नम्बर लिन सो कर अहिले नै अनिवार्य तिर्नुपर्ने नियम बनाइएको रहेछ । ४) अर्काे झ्यालमा गएर दस्तुर बुझाएको बिल लिनुपर्छ । त्यहाँ पनि लाइन । ५) फेरि अर्काे झ्यालमा गएर छाप लगाउनुपर्छ । त्यहाँ पनि लाइन । ६) त्यसपछि केही पर रहेको ओरालो झरेर तोकिएको ब्लकमा पुगेर आफ्नो सवारी साधनको फाइल लिनुपर्ने रहेछ । कर्मचारीलाई भनेपछि फाइल निकालिदिँदा रहेछन् । यहाँ पनि लाइन त लाग्नै पर्यो । ७) फाइल लिएपछि भर्र्याङ उक्लिएर सुरुमा एउटा कोठामा रहेका कनिष्ठ कर्मचारीको हस्ताक्षर गराउने र त्यसपछि अर्काे कोठामा आई वरिष्ठ कर्मचारीको हस्ताक्षर गराउनुपर्ने रहेछ । यी दुवै ठाउँमा लाइन नलागेर सुखै भएन । ८) फेरि उकालो उक्लिएर केही पर रहेको चौरको छेउमा रहेको टहरोमा गई इम्बोस्ड नम्बरका लागि कागजात प्रमाणित गराउनुपर्ने रहेछ । त्यहाँ अझ चर्काे लाइन । ९) त्यसपछि पुनः बैँक रहेको भवनमा आई विभिन्न प्रक्रिया पूरा गरी इम्बोस्ड नम्बर प्लेट लिनुपर्ने रहेछ । १०) त्यसपछि पुनः चौरको टहरोमा सवारी साधनका साथ पुग्नुपर्छ । त्यहाँ खटिएका सहयोगीले इम्बोस्ड नम्बर प्लेट जडान गरिदिन्छन् । तर हाम्रा कुनै पनि मोटरसाइकल वा स्कुटरमा त्यो प्लेट सहजै जडान हुँदैन । केही पर रहेको पसलबाट फलामे सामग्री किन्न आउनुपर्छ । त्यो लगेर जडान गर्नुपर्छ । जडान गर्दा पनि पालो पर्खिनै पर्यो । अर्थात् लाइनमा बस्नै पर्यो । ११) प्लेट जडानपछि पुनः त्यसै टहरोमा लाइन लागेर प्लेट जडान गरिएको भनी ब्लुबुक र एउटा कागजमा छाप लगाउनुपर्ने रहेछ । १२) पुनः ओरालो झरी तोकिएको ब्लकमा आएर छाप लगाइएको कागजमा अधिकृतले प्लेट लिएर गएको भनी हस्ताक्षर गरिदिनुपर्ने रहेछ । विहान १० बजे त्यहाँ पुगिएको र काम सक्दा अपराह्न २ बज्यो । अर्थात् जागिरेले एक दिनको अफिस बिदा लिएर मात्र जाँदा भयो । मोटरसाइकल वा स्कुटर बहाक स्वयं जानुपर्ने नियम रहेछ । बागमती प्रदेशमा कम्तीमा १० लाख मोटरसाइकल वा स्कुटर गुडछन् । अधिकांशमा इम्बोस्ड नम्बर जडान गरिएको पाइँदैन । त्यसमाथि काठमाडौँको दुर्गममा रहेको गुर्जुधारामा पुग्नुपर्ने । ललितपुर, भक्तपुर र काठमाडौँका अन्य स्थानका बासिन्दाका लागि त्यो अपायक ठाउँ नै हो । बागमती प्रदेश भरिका लागि त्यही एक ठाउँ । अरु जिल्लाबाट पनि त्यहीँ आउनुपर्छ । अन्यत्र विकल्प छैन । हामीसँग राजस्व उठाइएको छ । हामीले कर तिरेका छौँ । करदातालाई किन यस्तो पीडा ? किन दुःख दिइएको हो ? बेथिति र झन्झट व्यवस्थापन गर्न नसक्ने सो कार्यालयका प्रमुख असक्षम नै हुन् । थिति बसाल्न सिंहदरबारको निर्देशन पर्खिरहनुपर्दैन क्या । टोकन लिने र तोकिएको शुल्क तिरेपछि एकैपटक इम्बोस्ड नम्बर सेवाग्राहीले पाउनुपर्छ । सेवाग्राही कहिले कता कहिले कता दौड्ने कुद्ने होइन । एउटै भवनभित्र सबै प्रक्रिया पूरा गरिदिनुपर्छ । यस्तो तरिकाले कसले इम्बोस्ड नम्बर प्लेट जडान गर्न चाहन्छ र ? यो दुःख पाउनुभन्दा बिचौलियाको व्यवस्था गरिदिए राम्रो । कम्तीमा पाँच सय, एक हजार रुपियाँ दिएर यो तनावबाट सेवाग्राहीले मुक्ति त पाउने थिए ।