Wouter Jong

Mensen, ik ben letterlijk 1000x in Dahieh geweest (Dahieh=Wijken Zuid-Beirut onder controle Hezbollah). Ik merk dat bijna niemand iets afweet van Dahieh &van Hezbollah's rol. Dus svp lees even m'n tekst ipv al dat domme gezwam op (social) media van mensen die geen idee hebben. De eerste keer dat ik Dahieh inreed met m’n auto was ik heel benieuwd: “Oh jee, de Hezbollah-wijk van Beirut! Nou, spannend hoor!” Je verwacht overal Hezbollah-checkpoints, Hezbollah-strijders, Hezbollah pick-ups die af en aan rijden, Hezbollah hoofdkwartieren, Hezbollah kantoortjes, wapensopslagplaatsen etc etc. Nou, viel dat even tegen. Toen ik Dahieh inreed vanuit een Christelijke wijk merkte ik het geeneens. Geen zichtbare grens, geen controle, geen checkpoint, geen strijders, geen wapens – gewoon helemaal niks. Ik werd zelfs niet aangehouden. Voor een journalist op zoek naar een goed verhaal dus nogal teleurstellend. Echt, Dahieh lijkt in alles op alle andere buitenwijken van Beirut – het is er chaotisch, super druk, overal tegen elkaar aangebouwde flats, overal mensen op straat, overal winkels, restaurants, koffie- en hamburgertentjes. Honderdduizenden burgers die hier wonen en voor wie dit thuis is. Het enige verschil tussen het Sjiitische Dahieh in Beirut’s zuiden en de Soennitische wijken in West-Beirut en Christelijke wijken in Oost-Beirut, is dat je in Dahieh wat meer gesluierde vrouwen ziet op straat, er op sommige plekken Hezbollah-vlaggen hangen aan de lantaarnpalen en dat het er iets armoediger oogt. That’s it. Vanzelfsprekend eindigde ik tijdens dat eerste bezoek in Dahieh dan ook niet in het hoofdkwartier van Hezbollah of had ik een spannend interview met Hezbollah-strijders. Niks van dit alles – ik eindigde aan een tafeltje bij Mr Laziz, de naam van een juicebar in Dahieh, waar ik enigszins teleurgesteld een bananen/aardbeien-shake bestelde. Natuurlijk hoopte ik tijdens de tweede keer in Dahieh dat het iets spannender zou worden. Maar opnieuw gebeurde er niks en zag ik ook weer geen Hezbollah. Dan maar weer naar Mr Laziz voor een shake. Ook de tiende keer, de honderdste keer en de duizendste keer in Dahieh was er helemaal niks. Tijdens al die keren in Dahieh heb ik nooit 1 wapen gezien, nooit een Hezbollah-strijder gezien en nooit een Hezbollah-checkpoint tegengekomen. Tijdens al die keren in Dahieh ben ik in totaal twee keer aangehouden door onbekende mannen- binnen een half uur mocht ik weer weg. Dat is het bijzondere aan Hezbollah – het is een bijna ONZICHTBAAR leger. Vanzelfsprekend bestaan ze wel, maar je ziet ze eigenlijk nooit. Zeker, Dahieh staat onder controle van Hezbollah – maar nooit openlijk, altijd in schemergebied. In de meeste conflictgebieden ter wereld waar ik kom, zie ik veel gewapende strijders openlijk op straat lopen of in hun 4x4’s rondrijden, overal zijn er checkpoints en je weet waar de hoofdkwartieren zijn. Daar kan je dan een commandant of strijder interviewen of om informatie vragen. Zo gaat dat bijvoorbeeld in Syrisch rebellengebied, in Koerdische gebied, in Libie en eerder ook in Irak, Bosnie, Kosovo etc. Maar Hezbollah in Libanon is dus echt heel anders. Als je de werkzijde/organisatie van Hezbollah zou moeten vergelijken met een andere groepering, dan lijkt de beste (of minst slechte) vergelijking die met de IRA destijds in (Noord)Ierland. Net zoals IRA opereert Hezbollah volledig in de illegaliteit. Net zoals de IRA de Katholieken in Noord-Ierland zei te vertegenwoordigen, zegt Hezbollah de Libanese Sjiieten te vertegenwoordigen. Elk IRA-lid is een Ierse Katholiek, maar niet elke Ierse Katholiek is een IRA-lid. Hetzelfde principe geldt voor Hezbollah: elk Hezbollah-lid is een Libanese Sjiiet, maar lang niet elke Libanese Sjiiet is een Hezbollah-lid. Een extreem klein percentage van de Ieren was lid van de IRA, hetzelfde geldt voor de Sjiieten in Libanon: van de ongeveer 1.8 miljoen Sjiieten zijn er ongeveer 30,000 lid van Hezbollah. Da’s nog geen twee procent. Sleutelwoorden binnen Hezbollah (net als destijds binnen de IRA) zijn: Extreem geheimzinnig, totale en obsessieve geheimhoudingsplicht, alles ondergronds, zeer strakke hiërarchie, geen openlijke kenmerken, totale discipline en toewijding van de leden voor de zaak. Dus de reden dat ik in Dahieh nooit een Hezbollah-hoofdkwartier kon vinden, is omdat ER HELEMAAL GEEN HEZBOLLAH HOOFDKWARTIER BESTAAT. Net zoals toen ik in 1991 tijdens The Troubles in Belfast nooit een IRA-hoofdkwartier tegenkwam. Tuurlijk, in Belfast kon ik op bezoek gaan bij de pro-IRA krant of de pro-IRA politieke partij. Maar de IRA had natuurlijk geen hoofdkwartier in Belfast en als je op Falls Road liep, kwam je vanzelfsprekend geen bewapende IRA-leden tegen. Wel keek af en toe een groepje norse mannen op straat of vanuit een auto naar je. En dan dacht je: “Nou, dat zullen wel IRA-leden of sympathisanten zijn of zo.” Maar het was nooit openlijk. Hetzelfde in Dahieh. Je hebt de pro-Hezbollah krantenredactie, het pro-Hezbollah tv station, het kantoortje waar je je kunt accrediteren als journalist wanneer er politieke activiteiten plaatsvinden in Dahieh. Maar je komt nooit iemand die zegt: "Ik ben een Hezbollah-strijder." Nooit kom je een Hezbollah-lid tegen met een wapen of in uniform. Natuurlijk, soms zie je een gewone auto met een paar mannen in burger langzaam rondrijden door Dahieh waardoor je denkt: “Dit zijn wellicht Hezbollah-leden die de boel in de gaten houden.” Maar het is nooit openlijk. Alleen tijdens begravenissen zag je soms gewapende mannen in uniform een paar salvos afvuren. Maar het werd eigenlijk nooit duideijk of dit nou Hezbollah-leden waren of de Hezbollah-scouts (de Hezbollah padvinders - ja, die bestaan). Hezbollah functioneert echt geheel (vaak letterlijk) ondergronds en in de illegaliteit. Zelfs tijdens de Zomeroorlog van 2006 tussen Hezbollah en Israel (die ik in z’n geheel heb verslagen vanuit zuid-Libanon) heb ik maar twee keer “geuniformeerde Hezbollah" gezien: Een keer een militair voertuig van Hezbollah in een bocht naast de weg. En een keer waren we dermate dicht bij gevechten dat we bijna letterlijk tegen twee geüniformeerde Hezbollah-leden aanliepen die even verbaasd reageerden als wij. Vanzelfsprekend wilde het Hezbollah-duo niks zeggen en begeleidden ze ons naar de weg en vertelden alleen dat we moesten vertrekken. Zo kan je als Westerse journalist dus ook nooit een Hezbollah-lid interviewen. Het is simpelweg verboden voor Hezbollah-leden om ooit met (Westerse) media te spreken. Dus als je leest dat een journalist zegt dat hij een Hezbollah-commandant heeft ontmoet of gesproken, klopt dat niet. In zo’n geval heeft de journalist in kwestie of de boel zelf belazerd of heeft iemand een grap met de journalist uitgehaald. Hezbollah is zo’n gesloten beweging dat in veel gevallen de eigen familie geeneens weet dat hun zoon of vader lid is van Hezbollah. Dus laat staan dat de honderdduizenden burgers die in Dahieh wonen enig idee hebben waar Hezbollah-leden wonen, waar Hezbollah opereert en waar de Hezbollah-leiding zich schuilhoudt. Hezbollah-leider Hassan Nasrallah kan/kon zich letterlijk overal in Sjiitische delen van Libanon verstopt houden. Maar zijn verblijfplaats is/was zo ongeveer het grootste geheim van Libanon. Slechts een handvol Hezbollah-commandanten zal weten waar Nasrallah zit/zat, dus laat staan dat gewone Libanezen daar iets vanaf weten. Ook is het bespottelijk te suggereren dat Nasrallah zich verscholen houdt in “het Hezbollah hoofdkwartier van Dahieh”. Want, zoals eerder al uitgelegd, er bestaat helemaal geen Hezbollah-hoofdkwartier in Dahieh of in andere delen van Libanon. Ja, er bestaan roulerende ultra-geheime schuilplaatsen waar Nasrallah cs proberen te overleven, maar – zoals het woord ultra-geheim al suggereert – dat zijn dus geen bekende hoofdkwartieren en afgezien van een handvol mensen weet geen Libanees ervan. Ook het nu door Israel gebruikte argument dat “veel huizen van Sjiieten een speciale kamer hebben die door Hezbollah wordt gehuurd en waar een raket staat” is al even bizar. Ja, Hezbollah heeft op geheime plekken in zuid-Libanon, en ook in Dahieh, wapens en/of raketinstallaties opgeslagen. Maar opnieuw: de locaties van de Hezbollah-wapenopslagplaatsen zijn top-secret. Als je niet tot Hezbollah behoort, heb je geen idee waar die wapens liggen. Natuurlijk weet Israel ook wel dat Hezbollah veel meer een IRA-achtige club is dan een klassiek en traditioneel (rebellen)leger dat in alle openheid gebied controleert. Maar door te beweren dat “veel Sjiieten een Hezbollah-raket in hun kamer hebben staan”, kan Israel nu in principe elk burgerdoel in Libanon platbombarderen – want tja, “we hadden informatie dat er een raket in de keuken of de woonkamer stond.” Zoiets is natuurlijk totaal onverifieerbaar, ongeloofwaardig en werkelijk een smet op het blazoen van een leger dat zich het meest morele leger ter wereld noemt. Luister, ik snap ook wel dat Israel en Hezbollah al decennia met elkaar in oorlog zijn. En dat Hezbollah een proxy is van Iran is ook duidelijk. Beide partijen willen elkaar breken. Dat daarbij soms burgerdoden vallen is al erg genoeg. Maar dat het Israëlische leger, zeker vanwege de zelfgekozen rol als “most moral army in the world” de afgelopen dagen duizenden huizen/appartementen van burgers platgooit en de dood van honderden onschuldige burgers nonchalant afdoet als “collatoral damage”, is niet alleen teleurstellend maar ook een schande.