David Yeh

Haddas Ertra 07 November 2026 shabait.com/2026/11/07/hadda…

Public seminar for nationals in Sudan’s Red Sea Region Public seminar for nationals in Sudan’s Red Sea Region has been conducted on 6 November in Port Sudan. At the seminar, participants expressed their readiness to counter all hostilities aimed at undermining Eritrea’s sovereignty and territorial integrity. Mr. Isa Ahmed Isa, Eritrea’s Ambassador to Sudan, provided briefing to participants on the objective situation in the homeland and on regional and global developments. Ambassador Isa said that resilience is part of culture of the Eritrean people that has been passed to generations. He called on nationals to take an active part in national affairs through public diplomacy and economic, political and other activities. Mr. Ismail Musa, head of Public and Community Affairs, called on nationals to strengthen their organizations, awareness, unity and contribute to the national resilience program. Participants stressed that Eritrea’s independence, sovereignty and territorial integrity, secured through sacrifice and affirmed by law, constitute a red line. They expressed their readiness to live up to the expectations of their country and people. Heads of communities and national organizations, religious leaders and village elders from various parts of Port Sudan and Suakin attended the seminar. #Eritrea

ዛንታ ናይዛ ስእሊ ኣብ ዝሓለፈ 2ይ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ፡ ጽገን ጸጋን ብጸላኢ ድሕሪ ምምራኸን፡ ፈለማ ኣብ ቃኘው ከም ዝተዳጎና፡ ቀጺለን ናብ ማርያም ግምቢ ብምስግጋር ከቢድ ኣካላውን ስነ ኣእምሮኣውን ሃስያ ዘውረደለን ብግፍዒታት ዝተሰነየ መርመራ ከም እተኻየደለን፣ ብድሕሪ’ዚ ናብ ቤት ማእሰርቲ ሓዝሓዝ ከም ዝተሰጋገራ፣ ሓደ እዋን ጽገ ኣለም ብሓለውቲ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ተሰንያ ኣብ ሕክምና (ሆስፒታል) እንከላ፡ ሓንቲ ፍርዳ ወዲኣ ዝወጸት እትፈልጣ ሰብ ሰላም ከም እትብላ ተመሲላ ሓንቲ ብፕላስቲክ ዝተጠቕለለት ወረቐት ከም ዘጨበጠታ፣ እንተኾነ ከተጨብጣ እንከላ ኣብ ዓይኒ ተኸታተልታ ዝኣተወት ኮይኑ ስለ ዝተሰምዓ፡ ፍቓድ ሓቲታ ትሸይን ኣምሲላ ናብ ዓይኒ ምድሪ ብምእታው ነታ ዝተጠቕለለት ወረቐት ከም ዝወሓጠታ፣ ድሕሪ ሳልስቲ ምስ ቀልቀላ ምስ ወጽአት ድማ ኣንቂጻ ከም ዝነበበታ፣ ኣብ 1987 ከኣ ስድራአን ብላዕ ሂቦም ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ናጻ ከም ዘውጽኡወን፣ ብድሕሪ’ዚ ጸጋ ዘርኢማርያም ናብ ኣመሪካ ከተምርሕ እንከላ፡ ጽገ ኣለም ድማ ዓመት ጸኒሓ ዳግማይ ናብ ሜዳ ብምምላስ ገድላዊ ጉዕዞኦ ከም ዝቐጸለቶ ነቢብና ኔርና። ንሕጂ ድማ ሳልሳይን መወዳእታን ክፋሉ ይስዕብ - ሰናይ ንባብ፦ ትሪኒዳድ፡ ሓጻር በራኽ ዋዕሮ ተጋደልቲ ዘየውጽእዎ ሳጓን ጤል ዘይትጠጥሞን ስለ ዘየለ፡ ብዙሓት እታ ንሸማይነሽ ዝለገበታ ‘ትሪንዳድ’ እትብል ሳጓ ምስ ቁመታ ከተሓሕዝዋ ይፍትኑ’ዮም። ገለ’ውን ስሒቖማስ ‘ክሪኒዳድ’ ኢሎም መዋእል ዝጸውዑዋ ኣይተሳእኑን። መበገሲ ናይ’ዛ ሳጓ ዝኾነ ተጋዳላይ ዳያን ግን፡ ሸማይነሽ ኣብ መወዳእታ ሰብዓታት ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ከበሳ ኣብ ክፍሊ ህዝቢ ኣብ ትሰርሓሉ ዝነበረት እዋን፡ ኣብ ሓንቲ ጸሓይ ክሳብ 6 ናብ ዝኾና ዓድታት ብእግራ ከይዳ ኣብ ነፍሲ ወከፈን ድማ ሰሚናር ኣካይዳ ክትምለስ ምስ ረኣየ ዘልገበላ መጸውዒት’ያ። ንሱ፡ ሸማይነሽ ከምታ ‘ትሪኒዳድ’ ዝስማ መርከብ ናይ’ቲ ፈለማ ንዓለምና ዝኾለላ ፈርዲናን ማጅላን ምዃና ንምግላጽ ዝተጠቕመላ ቅጽል’ያ ነይራ። ትሪኒዳድ’ውን ኣብቲ ፈለማስ ነታ ሳጓ ከም ሰባ’ያ ተረዲኣታ። ኣብ 25 ነሓስ 2019 ኣብ ዝተሓትመት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ምስ ኣማረሸ ጸጋይ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ፡ “ክርዳድ” ዝበላ መሲሉዋ ክረዳድኡ ከም ዝጸውዓቶ ትገልጽ። ንሳ፡ “ስምዓኒ ኣነ ሓጺረ ነዊሐ፡ ውድባዊ ዕማመይ ዝፍጽም ዘለኹ ሰብ’የ። ስለምንታይ ክርዳድ ትብለኒ፧” በለቶ። ዳያን ከኣ እቲ ዝበላ ‘ትሪኒዳድ’ ምዃኑን ትርጉሙ ገሊጹን ኣዕገባ። ‘ትሪኒዳድ’ ካብ ዝወጸትላ ዕለት ኣትሒዛ፡ ኣብ ሰሜናውን ምዕራባውን ክፋል ከበሳ ማዕረ ስፍሓት ስራሕ ትሪንዳድን ብጾታን እናሰፍሐት’ያ ከይዳ። ብተመሳሳሊ፡ ኣብቲ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ጸላኢ ዝነበረ ከባቢታትን ኣብ ቅድሚ መስመርን ክትፍለጥ’ውን ግዜ ኣይወሰደላን። ኣብ ክሊ ትሪኒዳድ ብዙሓት ሰባት በብወገኖም ዝዝክርዎም ብሂላት ወጹ፡ ክሳብ ደርፊ’ውን ተደርፈ። “ጸላኢ ዓሻ’ዩ፡” ኢሉ ነይሩ ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ)። እወ፡ ዓሻ ጸላኢ እቲ ትሪኒዳድ ዝብል ስም ውጽኢት ህ.ግ. ምዃኑ፡ ህ.ግ. እውን ውጽኢት ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ረሲዑ፡ ውልቀ ሰባት ብምጥቃዕ ዓወት ዝጎናጸፍ ይመስሎ ነይሩ’ዩ። ኣባላት ክፍሊ ህዝቢ ትሪኒዳድን ብጾታን ጸላዊ ስራሕ እናሰርሑ ብዝኸዱ፡ ገለን ኣእጋራ ክሰብሩ ገለን ድማ ብኳሌትኣ ወጢጦም ከምጽኡ ዝተላእኩን፡ ግዳይ ምዑታት ተጋደልቲ ህ.ግ. ዝኾኑን ከድዓትን ወተሃደራት ደርግን’ውን ውሑዳት ኣይነበሩን። ኣብ ስርሒታት ከተማ ኣብ ቀዳማይ መፋርቕ ሰብዓታት፡ ብ ‘ክፍሊ መስዋእቲ’ ዝፍለጡ ፈዳኢን ህ.ግ.፡ ኣስመራ መውዓሊኦምን መሕደሪኦምን ነበረት። ኣዝማሪና ሸማይነሽ ድማ ካብ 1973 ኣትሒዛ ኣብ ሓንቲ ኣብ ጽላል ናይ’ዚ ክፍሊ’ዚ ምስ ዝሰርሓ ናይ ከተማ ዋህዮታት ተወደበት። ኣብረሀት በይን፡ ኣስመረት በይን (ክልቲአን ኣሓት’የን)፡ ኢትዮጵያን (ስማ ገድሊ ናብ ኤርትራ ዝቐየሮ) ካልኦትን ኣብ ዝኣባላታ ዋህዮ ኮይና ድማ ብተኣምራተኛታት ቫይናክን ብጾቱን እናተኣልየት ምስ ጸላኢ ኣብ ጭርጭር ከተማ ኣተወት። ኣብ እንዳ ጾሚነቲ፡ ገዛ ከኒሻ ዝነበረት ስድራ እንዳቦይ በይን ሓንቲ ካብተን ኩሉንትናአን ዝሃባ ኤርትራውያን ስድራቤታት ነበረት። ገዛ እንዳቦይ በይን ንኣብርሀት በይንን ኣስመረት በይንን ኣብ ናይ ከተማ ዋህዮ ኣሰሊፋ ከይኣክል፡ ካብ ቀንዲ መዋፈሪት ኣባላት ክፍሊ መስዋእቲ’ውን ነበረት። ኣብረሀት በይን ሓንሳብ ለማኒት ሓንሳብ’ውን ካልእ እናመሰለት ትስሊ፡ ከምኡ’ውን ብረት ኮነ ቦምባ ናብ ዝምልከቶም ኣባላት ክፍሊ መስዋእቲ ብምትሕልላፍ ትብዓታ ዘመስከረት ኣባል’ታ ዋህዮ ነበረት። ኣብ25 ነሓስ 2019 ኣብ ዝተሓትመት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ምስ ኣማረሸ ጸጋይ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ፡ ንጉዕዞኣ ኣብ ገድሊ ዝምልከት ሰፊሕ ጽሑፍ ኣሎ። ኣብታ ሕታም፡ ትሪኒዳድ ንዝቐጸለ ብድሆታት ስራሕ ከተማ ብኸምዚ ዝስዕብ ገሊጻቶ ኣላ። “ሓደ እዋን፡ ኣምባሳደር ዓዲ እንግሊዝ ዝነበረ ተጨውዩ ናብ ሜዱ ወሪዱ። ናቱ ንብረትን ካልእ ናብ ሜዳ ክለኣኽ ተታሒዙ ዝነበረ ቦምባ ቻይናን፡ ኣብ እንዳ ኣቦይ በይን ኵዒትና ንኽንቀብሮ፡ እሞ ድማ መብዛሕትኦም መሳርሕትና መንእሰያት ብምንባሮም፡ በቲ ንብረት ከይታለሉ ብዝብል - ንሓደ ዕብይ ዝበለ ሰብ ኣባል ፈዳኢን ኵዒቱ ክቐብሮ ሓሪናዮ። ሰብኣይ ኣይጸንሐን፡ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ሰሊሙ (ከዲዑ)። ኩሉ ምንቅስቓሳትና ብረቂቕ ዝፈልጥ ድማ እዩ። ስለ ዝኾነ፡ ንሱ ብዝሓሰዎ ማይ- ድምነት ተደምሲሳ፡ ንገዛ እንዳቦይ በይን ኣጥቂዖሞ። ኣብቲ መጥቃዕቲ ንኣስመረት ሓትኖኣን ክልተ ኣሓታን፡ በታ ንጸገም ክትኮነና ኢልና ዝሰራሕናያ ኣስካላ ሃዲመን። ኣስመረት ኣብ ሓንቲ ጸልማት ክሽነ ምስተን ቦምባ ቻይና ተሓቢኣ። ንኹሉ እቲ ገዛ ፈቲሾም ዝውሰድ ወሲዶም ዝቕተል ቀቲሎም ንኣብረሀት ሒዞማ ከይዶም። “ኣስመረት ካብቲ ተሓቢኣትሉ ዝነበረት ወጺኣ ክትሃድም፡ ሓደ ኤርትራዊ ኮማንድስ ረኺቡዋ። ኤርትራዊ ሓወይ ኢኻ፡ ካብ በዚኦም ዝቕተል ንስኻ ቅተለኒ፡ እንተ ክኢልካ ድማ ናብ ዝብጻሕ ኣብጽሓኒ ኢላቶ። እቲ ኮማንድስ፡ ጫማ ሂቡ ክዳን ከዲኑ ኣመሳሲሉ ኣህዲሙዋ። ኣስመረት ንገዛና መጺኣ ኩሉ እቲ ዘጋጠመ ነጊራትኒ። ተተሓሒዝና ድማ ናብ ባር ኣውቲስቲ ተሌፎን ናብ ብዓል ቫይናክ ክንድውል ከድና። ኣብኡ ሓደ ንጥርጥሮ ጃሱስ መጺኡና። ካብኡ ሃዲምና ኣብ ከባቢ ኣስካላ ሓንካሳት ምስ በጻሕና፡ ንደሱ ረኺብናዮ። ሓሳብና ምስ ነገርናዮ፡ ደሓን ቅሰና ኩሎም ፈሊጦም እዮም ኢሉና።” ኣብ ዝቐጸለ መዓልታት፡ ቫይናክ ምስ ዝርከቦም ኣባላት ኣብ መንበሪ ገዛ ደሱ ድሕሪ ምሕባእ ምስኦም ናብ ሜዳ ወረዳ። ሃጀምቲ እንዳቦይ በይን ዝውሰድ ይውሰዱ እምበር፡ እተን ትሽዓተ ቦምባ ቻይና ዋኒን ህ.ግ. ካብ ምዃን ኣየምለጣን። ኣባላት ክፍሊ መስዋእቲ ኮንታተረ ዘዐርዩ ሰራሕተኛታት ሓይሊ ኤ ሌ ክትሪክ ተመሲሎም ወሰዱወን። ሸማይነሽ መጺኣ ብደዳዕ ወይልኻ ከዳዕ ኣብ1975 ኣብ ሕሽክብ ዝተኻየደ ታዕሊም፡ ንሸማይነሽ መቐጸልታ እምበር መጀመርታ ገድሊ ኣይነበረን። ዝቐሰመቶ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ትምህርቲ ኣብ ሜዳ’ውን ከም ምኩርቲ ክትብገስ ኣኽኣላ። ንሓደ ዓመት ዝኸውን ኣብ ሳሕል ኣብ ክፍሊ ህዝቢ ድሕሪ ምስራሓ ድማ፡ ንተመሳሳሊ ስራሕ ናብ ሰሜናዊ ክፋል ከበሳ ተመደበት። ምስ ብጾታ ካብ ዛግር እናተንቀሳቐሰት ምውዳብ ህዝቢ፡ ምምስራት ማሕበራት መንእሰያት፡ ደቂ ኣንስትዮን ሓረስቶትን ወሰን ኢሎም ሓዝዎ። ስርሖም እናዓበየ እንግድዓ ውድብ ድማ እናተረረ ብዝኸደ፡ ስም ብዙሓት ኣባላት ክፍሊ ህዝቢ ይዓርግ ነበረ። ኣይከም ትሪንዳድን ግን። ጸላኢ ዓሻ ይኹን እምበር ገለ ካብኡ ዝዕሽዉ ኤርትራውያን’ውን ነይሮም’ዮም። ንኸብዶምን ገለ ንዋይን ኢሎም ኣንጻር ህዝቦም ክቖሙን፡ ዕድል ኣብ ዝረኸብሉ ድማ ዜጋታት ዘከላብቱን ነይሮም’ዮም። ናይ ገለ ሕሉፍ ሓሊፍዎም ኣብ ቅትለት መቕርቦምን መተዓብይቶምን ዝወዓሉ ነውራማት ኣስማት ምጥቃስ’ውን ከቢድ ኣይምኾነን። እቲ መወዳእታኡ ዓወት ዝተገዝመ ውድብን ህዝብን ዝእረም ኣሪሙ ስለ ዝሓለፎ ሕጂ ናብኡ ምምላስ ናብ ጭቃ ምውዳቕ’ዩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ ግን ህዝቢ ብጸቕጢ እምበር ብፍታዉ ኣይኮነን ዕሽሽ ኢሉ ዝሓልፎ ዝነበረ። ትሕት እንተበለ’ውን ኣንጻር ገፋዕቱስ ስኑ ደኣ ይሕርቅም ነበረ። ጽልዋ ሸማይነሽ እትመርሖምን እትርከቦምን ኣባላት ክፍሊ ህዝቢ ኪኖ ገጠራት ንኣስመራ’ውን ይደሃያ ነበረ። ምንቅስቓስ ሸዋይነሽን ብጾታን ነታ ደዳዕ ዝተባህለ ቦታ ዝርከባ ኳዜን ሓዊስካ ሰፊሕ ነበረ። ገለ በዚ ምንቅስቓስ’ዚ ዝተሓጎሳ ኣዴታት፡ “ሸማይነሽ መጺኣ ብደዳዕ፡ ወይልኻ ከዳዕ” ኢለን ደረፋ። እዚ ደርፊ’ዚ ኣብ ኣስመራ ኣብ ሕልፎት ከይተረፈ ይድገም ከም ዝነበረ ድማ ይዝንቶ። ብዓዲ ኣልጋነሽ፡ ብባሕሪ ሸማይነሽ፡ ተዋረድና! ህ.ግ. ንደርባዊ ኣተሓሳስባ ብገስጋሲ ፖሊሲ ንምትካእ ኣብ ድሕሪ መስመር ብሰፊሑ ይንቀሳቐስ ነበረ። ኣባላት ክፍሊ ህዝቢ ኣብ ምትግባር ናይ’ዚ ፖሊሲ መሪሕ ተራ ነበሮም። ምድያስ ብመሳፍንቲ ተገቢቱ ዝነበረ መሬት፡ ምዕሩይ ምምቕራሕ መሬትን ጸጋን ዓዲ፡ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ተኻፋልነት ጸጋታትን ማሕበራዊ ጽፍሕታትን፡ ምምሕያሽ ስርዓተ ፍትሕን ካልኦትን ይካይዱ ነበሩ። እዚ መሰልን ልብን ዝበዝሐ ሓፋሽ ክረክብ እንከሎ፡ ገለ ረብሓኦምን ባህላዊ ንያቶምን ዝትንከፉ ግን ነይሮም’ዮም። ብቐንዱ ከኣ እቲ ከም ወላዲ ዝነጥፍ ዝነበረ ውድብ፡ ኣብ ምዕንቃጽ ገስገስቲ ሓሳባት ንዝነጥፉ ይገንሕን ይእርምን ስለ ዝነበረ፡ ለውጢ ዝመረሮ’ውን ኣይተሳእነን። ሸማይነሽ ኮነት ብጾታ ትርግታ ልቢ ሓፋሽ ይንበሩ እምበር፡ መዕለብ መረረ ናይዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ ወገናት ኣይነበሩን’ውን ክበሃል ኣይከኣልን። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ኣልጋነሽ ተኸስተ ዝተባህለት ሃገራዊ ግቡኣ ትገብር ዝነበረት፡ ኣብ ግዜ ምዝላቕ’ውን ከም ኩለን ሓፋሽ ውዱባት ክትስለፍ ሓቲታ - ግን ብምኽንያት’ቲ ዝነበረ ኩነታት ሓንሳብ ክትጸንሕ ዝተሓበረት ግርምቲ ዜጋ፡ ሃንደበት ናብ ጸላኢ ኣተወት። ኣንጻር’ቲ ሰለስተ ኣሕዋታ ዝተጋደሉሉ ውድብ ጠጠው ብምባል ድማ ምስ ጸላኢ ክትሰርሕ ጀመረት። ናይ ስራሕ ወኒን ክእለትን ኣልጋነሽ ቀሊል ኣይነበረን። ዳርጋ ኩሉ’ቲ ብወገን ጀማሂር ዝግበር ዝነበረ ንጥፈታት ውዳበ መንእሰያት፡ ደቂ ኣንስትዮን ሓረስቶትን ድማ ብወገን ጸላኢ ኮይና ወሰን ኢላ ሓዘቶ። ኣንጻር ትእዛዛን መደባን ንዘዕጠጥዩ መሓሪት ኣይነበረትን። ሓደ እዋን፡ “ዘይንፈልጥ ከይመስለኩም፣ ሽዋይነሽ ጭራም ወረቐት እንተ ሰዲዳ ዞኽዞኽ ኢኹም ትብሉ። ንሕና ዝበልናኩም ግን ኣይትተሓባበሩን - ደሓን!” ኢላ ኣምሪራ ክትዛረብ ዝሰምዐ ተባዕ ኣቦ፡ “ብዓዲ ኣልጋነሽ ብባሕሪ ሽዋይነሽ እኮ ተዋሪድና! እንታይ ግበሩ ኢኽን ትብላና እዘን ክልተ ኣዋልድ፡ ” በላ። ኣብቲ ነዊሕ ርብርብ ግን፡ መስመር ሸማይነሽን ስለሰተ ጀጋኑ ስዉኣት ተጋደልቲ ኣሕዋት ኣልጋነሽን ተዓወተ። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ሞት ፈንጢሳ ዝወጸት ትሪኒዳድ ናጽነት ኤርትራ ርእያ፣ መንግስቲ ተኺላ ኣብ ህዝባዊ ምምሕዳር ቀጺላ፣ ናብ ዲፕሎማሰኛ ሰጊራ ንሃገራ ኣብ ሃገረ ኢጣልያ ወኪላ፣ ሕጂ ድማ ብደረጃ ዳይረክተር ጀነራል ኣብ ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ኣብ ንጡፍ ስራሕ ትርከብ። ኤርትራ ንትሪንዳድ ሓዳራ፡ ደቃን ዓለማን’ያ። ምስጋና ንምንጪታት ናይ’ዚ ጽሑፍ፦ - ወ/ሮ ሸማይነሽ ኪሮስ (ትሪኒዳድ) - መጀር ጽገ ኣለም (ጭብ) - ኣቶ ዓንደሚካኤል ሰለሙን - ወ/ሮ ኣማረሽ ጸጋይ - ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ - ኣቶ ታእዛዝ ኣብርሃ (ዕንድኩር) - ኣቶ ሄኖክ ሓሺም መዘኻኸሪ፦ እዚ ጽሒፍ’ዚ ኣብ 2020 ብሳምሶም ብርሃነ ዝተዳለወ ኮይኑ፡ ኣገዳስነቱ ኣብ ግምት ብምእታው ካብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝተወስደ እዩ።