Szymon Talaga

(1/2) Kazałem najlepszemu modelowi Anthropic przeanalizować ten druk 3003 o którym ostatnio głośno i który został przegłosowany w Sejmie dzisiaj. Zadałem pytanie - czy ten projekt rodzi ryzyko ograniczenia wolności słowa i swobód obywatelskich? Odpowiedź Fable 5.1: Krótko: 90% tego druku to nudna, techniczna ustawa sankcyjna i nie zagraża nikomu poza handlarzami z Rosją. Ale jeden przepis — tzw. przesłanka FIMI (art. 4 pkt 2 lit. d) — w połączeniu z procedurą z art. 8–9 to realne narzędzie do ekonomicznego wyłączenia niewygodnej osoby bez sądu. To nie jest „cenzura” w sensie kasowania postów, ale coś groźniejszego: zamrożenie majątku decyzją ministra. Co to jest 283 strony. Wdraża dyrektywę 2024/1226 (karalność łamania sankcji UE), porządkuje 14 organów, wprowadza kary do 20 mln zł administracyjnie i do 12 lat więzienia za obrót z sankcjonowanymi. Ta część jest wymagana przez UE i nie dotyczy wolności słowa. Gdzie jest problem •Art. 4 pkt 2 lit. d — na listę krajową może trafić każdy (także obywatel RP, firma polska), kto „bezpośrednio lub pośrednio wspiera obcą ingerencję i manipulację w środowisku informacyjnym wymierzoną w bezpieczeństwo narodowe, nienaruszalność granic, interesy i pozycję międzynarodową RP”. Ustawa nie definiuje tego pojęcia. Nie wymaga umyślności, nie wymaga pieniędzy od obcego państwa, nie wymaga, żeby informacja była fałszywa. „Pośrednio” + „interesy RP” = pojemność nieograniczona, bo interesy RP definiuje aktualny rząd. •Skutek wpisu (art. 6) — zamrożenie całego majątku, zakaz udostępniania środków, wykluczenie z zamówień publicznych. Do tego art. 12 i 24: zarząd przymusowy, a nawet przejęcie własności na rzecz Skarbu Państwa (za odszkodowaniem, które też jest zamrożone — art. 29 ust. 3). •Art. 63 — kto udostępnia środki osobie z listy, podlega karze od 6 miesięcy do 8 lat. Czyli wpłata na Patronite, kupno książki, zapłata faktury wpisanemu = przestępstwo. To kryminalizuje odbiorców, nie tylko autora. Tu jest prawdziwy efekt mrożący. •Procedura (art. 8–9) — decyzję wydaje minister spraw wewnętrznych, z urzędu lub na wniosek 15 organów (ABW, CBA, SKW, prokurator…). Natychmiast wykonalna, brak wniosku o ponowne rozpatrzenie, doręczenie przez publikację w BIP, uzasadnienie może być ograniczone „ze względu na bezpieczeństwo państwa”. Jedyna droga to skarga do WSA — ale decyzja obowiązuje do prawomocnego wyroku (art. 9 ust. 5), a wyłączono art. 152 PPSA, więc sąd nie może jej wstrzymać. W praktyce: 1–2 lata z zamrożonym kontem, zanim ktoś cokolwiek rozstrzygnie. •Standard dowodowy — to środek administracyjny, nie karny. Brak domniemania niewinności, brak sądu przed sankcją. Rząd w konsultacjach odpowiada Solidarności, że chroni zasada nullum crimen sine lege — co jest bez sensu, bo wpis na listę nie jest karą kryminalną i ta zasada go nie dotyczy. •To nie wynika z UE — dyrektywa nie wymaga przesłanki FIMI. Solidarność i Prokuratoria Generalna zwróciły uwagę, że projekt wykracza poza dyrektywę; uwagi odrzucono. KRRiT nie była w ogóle konsultowana. Co nie jest problemem (żeby nie przesadzać) Ustawa nie daje nikomu prawa kasowania treści, blokowania kont ani karania za sam post. Wzmianka o UKE i „blokowaniu nielegalnych treści” (art. 45 pkt 9) dotyczy sankcji UE na RT/Sputnik, które już działają. Kryterium dezinformacyjne istnieje też w unijnych reżimach sankcyjnych — ale tam wpisuje jednomyślna Rada UE i kontroluje TSUE, nie jeden minister.