SONVILLAGE

MATAPOS MAMATAY ANG TATAY KO, PINALITAN KO ANG WIFI PASSWORD SA BAHAY. Kinabukasan, may kumatok sa pinto. Matanda naming kapitbahay. “Iha, pasensya ka na. Kagabi kasi, hindi nakapag-video call ang misis ko sa anak namin. Baka puwede naming malaman ang bagong password?” Akmang ibibigay ko na sana nang may inilabas siyang lumang papel mula sa bulsa. Nakasulat doon ang dati naming password, gamit ang sulat-kamay ng tatay ko. Pero may note sa ibaba: “Kapag nawalan kayo ng internet tuwing Linggo, alas-sais ng gabi, pumunta lang kayo rito. Huwag kayong mahiyang kumatok. Mahalagang oras iyon para sa misis mo.” Nagtaka ako. “Ibig sabihin po?” Nagkuwento siya. “Bingi mula pagkabata ang misis ko. Pitong taon nang nasa ibang bansa ang nag-iisa naming anak. Tuwing Linggo, alas-sais ng gabi, nagvi-video call silang mag-ina gamit ang sign language. Buong linggo, hinihintay ng misis ko ang oras na iyon.” “Nagkaproblema kami sa pera noon kaya kinailangan naming ipatigil ang internet. Nang malaman ng tatay mo, pinagamit niya sa amin ang Wi-Fi ninyo. Ayaw pa niyang tumanggap ng bayad. Bumili pa siya ng signal booster para umabot ang internet sa bahay namin.” Bigla akong natigilan. Dahil may naalala ako. Tuwing Linggo, alas-sais ng gabi, lagi akong sinasabihan ng tatay ko na huwag munang gumamit ng internet. “Dad, bakit ba? Wi-Fi naman natin ’to!” Lagi lang niyang sagot: “Isang oras lang, anak. Alas-sais hanggang alas-siyete.” Akala ko noon, kakaiba lang talaga ang tatay ko. Hindi ko alam na may isang pamilyang umaasa pala sa isang oras na iyon. May isang inang buong linggong naghihintay na makita ang mukha ng anak niya. At ang tatay ko, tahimik lang na sinisigurong hindi mawawala ang pagkakataong iyon. Sinamahan ko ang matanda sa bahay nila at ibinigay ang bagong password. Ilang segundo lang, nag-ring ang video call. Pagkakita ng matandang babae sa mukha ng anak niya, biglang nagliwanag ang mga mata niya. Agad siyang nagsimulang mag-sign language habang nakangiti at tumatawa. Hindi ko maintindihan ang mga sinasabi nila, pero kitang-kita ko ang saya sa mukha nilang mag-ina. Nang matapos ang tawag, may sinabi sa akin ang matanda gamit ang mga kamay niya. Isinalin iyon ng asawa niya. “Sabi niya, salamat daw sa tatay mo. Hindi raw nila makakalimutan ang kabutihan niya.” Napaluha ako. Pag-uwi ko, napatingin ako sa modem na nakalagay malapit sa bintana. Ngayon ko lang naintindihan kung bakit ayaw na ayaw ilipat ng tatay ko iyon. Hindi pala para sa mas magandang signal namin. Kundi para maabot din ng kapitbahay namin. Nag-message ako sa kanila: “Sa inyo na po muna ang Wi-Fi gaya ng dati. Kapag may binago kaming password, sasabihan ko kayo.” Ang reply niya: “Salamat, iha. Minsan pa, tinulungan kami ng tatay mo.” Doon ako tuluyang napaiyak. Akala ko, kilalang-kilala ko ang tatay ko. Pero ngayong wala na siya, saka ko lang natutuklasan ang mga kabutihang ginawa niya nang hindi namin nalalaman. Ang pinakamasakit? Ilang Linggo rin akong nagreklamo dahil hindi ako makagamit ng internet. Samantalang may isang inang naghihintay lang na makita ang mukha ng anak niya kahit isang oras kada linggo. Akala ko, pinagdadamutan ako ng tatay ko. Hindi ko alam, may ibang pamilya pala siyang binibigyan ng dahilan para ngumiti. Doon ko naintindihan… Hindi lahat ng pamana ng magulang ay nasusukat sa bahay, lupa, o perang maiiwan nila. Minsan, ang pinakamagandang pamana ay ang kabutihang itinanim nila sa buhay ng ibang tao. Dahil may mga taong kahit wala na sa mundong ito, patuloy pa ring nararamdaman ang presensya nila. Hindi dahil sa mga bagay na iniwan nila, kundi dahil sa mga buhay na napagaan nila habang nandito pa sila.