SPK TAZE BÜLTEN:
Kilit noktalar:
1. Ara ödemelere öncelikli olarak ünvanında “para piyasası” ibaresi yer alan yatırım fonlarından başlanır.
2. Tasfiye kapsamındaki fonların dağıtılabilir nakdinin, tasfiye karar tarihinden bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ile ödemeye esas katılma payı adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yeterli olması halinde, fon pay sahiplerine ara ödeme yerine nihai ödeme yapılır.
3. Dağıtılabilir nakit / toplam ara ödeme yükümlülüğü
oranına bakılır. Bu oranı en yüksek olan fondan başlanarak ödeme yapılır. Oranlar yakın ise, ara ödeme tutarı karşılanabilecek yatırımcı sayısı en fazla olan dikkate alınarak tasfiye ile görevli bankalarca ödeme sırası belirlenir.
4. Genel hisse iade hesabına aktarılan tutarların tasfiye kapsamındaki fonlara dağıtımında:
+ Ara ödemeyi karşılama oranı en düşük olan ve net yatırım tutarı 1 milyon TL altı olan yatırımcı sayısı en fazla olan para piyasası fonları önceliklendirilerek
+ Mümkün olan en çok sayıda yatırımcının ara ödemesini sağlayacak bir dağıtım usulü kullanılır.
Diğer maddeler, kanun teklifi ilk geldiği günden beri not ettiğimiz kanıksanmış detaylar...
Sorularım boy boy:
+ Her fon kendi içinde değerlendirilecek. Bunun aksini ima eden en ufak bir nokta bile yok. Yani paraları birbirine karışmayacak. Buna rağmen neden fonlar arasında da "ödeme sıralaması" var? Hepsi aynı anda neden yapılamıyor? İş yükü mü çok? Operasyona adam mı lazım? Yoksa... fonlar arası yükümlülüklerin (aka. ters repo) gerçekleştirilmesi buna göre mi ayarlanacak? Hadi çok net yazalım: TP2 - TLY dolaylı ilişkisinde tüm avantajlar TP2 'ye mi yazılacak?
+ Para piyasası fonları için, hisse fonları gibi bir -en son pay değeri hesaplaması- yok. Yani en önemlisi: TP2 için 16 Eylül fiyatı kullanılacak. Bu fonun bazı varlıklarının nakde dönmesi ve likiditesinin sorunlu olabileceğini biliyoruz. Sadece NYT ödenecek olmasından, bunu tamamen karşılamaya elveriyor anlamı çıkarabilir miyiz? Bu hesaplama en baştan yapılarak mı bu kriter yazıldı? Yoksa sadece oranlama yaparak mı dağıtılacak?
+ Bir fon içindeki ödeme sırası, yüklü riski olan bireysel yatırımcılar için çok büyük önem taşıyor. Bir nevi %1 para almakla %50 para almak arasında kalacaklar. Fon bazında bu sıralama "küçükten büyüğe" yapılacak mı mutlaka duyurulması lazım. Yoksa fon yatırımcıları birbirileriyle oranları kıyaslayarak anlayacaklar. Aynı fon içerisinde bazılarının hiç ödeme almaması mümkün mü buna göre?
+ Yatırımcı kendi adına hesaplanan net yatırım tutarını, ara ödeme tutarını ve kullanılan formülü MKK üzerinden görebilecek mi? Yoksa sadece banka uygulamasından "hesabınıza 57 lira yattı" uyarısıyla mı anlayacak?
+ "Birlikte hareket edenlere" hiçbir ödeme yok. Bu neye dayanarak uygulanacak? Mahkeme kararı? Suç duyurusu? Yoksa SPK kendisi liste mi yapacak?
+ Genel hisse iade hesabındaki para tüm fonlara dağıtıldığında, dağıtımın yatırımcı bazında etkisi kamuya açıklanacak mı?
Gördüğünüz gibi SPK'nın canını sıkıcak soru çok. Yetkililer bunları hızlı cevaplamazsa, her aşamada tepki de oransal artacak. Bence bir garip beşyüzyedinin dediklerini dikkate alsınlar :)
Çin'den bu sabah kamu spotu gelmiş, iyi yayınlar @Dragonomi 🙋🏻
向90年代安塔利亚的青年们致以问候！
Haftalardır konuşulan konu ama belki unutulan kısımları vardır diyerek kanunun kesinleştirdiği püf noktalarını hatırlatalım:
▫️Dağıtılabilir para tüm fon sahiplerinin "enflasyona endekslenmemiş Net Yatırım Tutarını" ödemeye yetersizse SPK, net yatırım tutarı en düşük yatırımcılardan başlayarak ödeme kararı alabilir. Bunu fon bazında yapar, hepsine genellemez.
▫️Enflasyon hesabı sadece yatırımcıların NYT'lerini sıralama amacıyla kullanılabilecek (o da kesin değil). Ara ödeme miktarına etkisi yok.
▫️Bu kanundaki hesaplamalar sadece ARA ödemeyi ilgilendiriyor. Anlatılan formüller ve kullanılacak yöntemler, nihai tasfiyede benzer olmak zorunda değil; ama kısmen olabilir. Aslolan; bir fonun kasasında ne birikirse, ne kaldıysa... nihai ödemede o dağıtılacak. Bir devlet desteği olmadığı için dağıtılacak tutarı başka şekilde formülize etmek mümkün değil.
▫️"Ara ödeme tutarının hesaplandığı tarihten bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan, ilgili fon pay sahibinin hesabında bulunan fon katılma paylarının toplam değerinden fazlası" ödenmeyecek. Yani hisse fonunuz varsa ve pay değeri ara ödemeye kadar çok hızlı düşmüşse; ara ödemeler de haliyle çok cılız olacak. Birçok yatırımcı bunun hâlen farkında değil. PPF'lerde bu durum yok; hem bu kuraldan muaflar, hem de pay değerleri genel olarak daha iyi korunmuş durumda.
▫️Ara ödeme karşılığı herhangi bir katılma payı iade işlemi olmayacak. Yani e-yatırımcıda fonlar hesapta gözükmeye devam edecek. Yapılacak ara ödemeler "avans" gibi değerlendirilerek nihai tasfiye ödemelerine mahsup edilecek.
▫️"Ara ödeme tutarının hesaplandığı tarihten bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan, ilgili fon pay sahibinin hesabında bulunan fon katılma paylarının toplam değerinden fazlası" ödenmeyecek. Yani hisse fonunuz varsa ve pay değeri ara ödemeye kadar çok hızlı düşmüşse; ara ödemeler de çok cılız olacak. PPF'lerde bu durum yok; hem bu kuraldan muaflar, hem de pay değerleri genel olarak korunmuş durumda.
▫️Ara ödeme hesaplaması farklı farklı "tavan"lara tâbî. Yani bir nevi "olabilecek en düşük tutarlar" dağıtılacak. Bunun yegane amacı; kasadaki parayı herkes bir miktar geri ödeme almadan bitirmemek. Ve bir de "fazla para almışsınız iade edin" demek zorunda kalmamak. Minimum ödenir, kalan kasa sonraki aşamalarda dağıtıma tekrar çıkar.
▫️Yetkili kurumlardan ve iki tasfiye bankasından veri akışının gelmesi bekleniyor. Fon bazında açıklama yapmayabilirler ancak toplam bazda "şu kadar fonda şu kadar yatırımcıya şu kadar ödeme yapıldı" tarzı bilgilerin mutlaka gelmesi gerekir.
Uzun anlatımı şuradaydı:
xitter.cf/e507/status/2109015249…
🖋️ FON TASFİYE KANUN TEKLİFİ
ARA ÖDEME konusu - Geniş Anlatım
Şimdiye kadar olası sonuçları ve sayısal tabloları özet formatta verdim. Şimdi cümle cümle gidelim. Burada yeni bir bilgi veya farklı yorum yok, sadece uzun format. 4.1 ve 4.2 farkını daha iyi anlatmak adına...
Madde 4 (1). "NYT" hesaplama
16 Eylül fon fiyatlarıyla herkese tüm ödemeyi yapacak nakit yoksa; her fon sahibi için Net Yatırım Tutarı hesaplanır.
NYT Nedir: Yatırımcının 17 Eylüle kadar olan bütün fon giriş-çıkışları, "fon fiyatlarına bakılmaksızın", "sadece hareketlerin nakit tutarları dikkate alınarak", enflasyon endeksiyle (TÜFE-ÜFE ortalamasıyla) günlük olarak düzeltilir.
Çıkış tutarınız bu hesaplamada giriş tutarından fazlaysa NYT negatif çıkar. Yani ara ödeme almayacaksınız. Ara ödemeler bitince, sonraki tasfiye sürecinde nihai dağıtımlardan ödeme alacaksınız.
Enflasyona göre düzeltilmiş giriş tutarı fazlaysa; NYT hesaplanır.
Burada enflasyonun yarattığı farkı bir örnekle anlatalım. İki ayrı yatırımcı olsun. İkisi de 1 milyon TL fon almış ve sonra 900 bin TL çekmiş olsun. Görünürde net nakit hareketleri aynı ve net para hareketi 100 bin gibi. Fakat...
Yatırımcı A: 15 Eylül 2025'te 1 milyon yatırmıştı, 15 Eylül 2026'da 900 bin çekti. Yani tam 1 YIL sonra.
Yatırımcı B: 14 Eylül 2026'da 1 milyon yatırmıştı, 15 Eylülde 900 bin çekti. Yani sadece 1 GÜN sonra.
Yatırımcı A için NYT:
Kabaca 1.280.000 - 900.000 = 380 bin TL'dir. Yani 1 yıl beklettiği parasına enflasyon işlediği için, yatırımının alım gücünü korumak adına enflasyona endekslenmiş bir NYT hesaplanır. Eğer 900 bin çektiği tarih daha eski aylarda olsaydı, çıkış tutarına da enflasyon yedirileceği için NYT daha düşük olacaktı.
Yatırımcı B için NYT: 1 günlük enflasyon dikkate alınamayacak kadar küçük fark yaratır. NYT yuvarlak olarak 100 bin TL'dir.
Bu NYT hesabı burada kalsın. Ön ödemeye dair HİÇBİR ŞEY henüz söylenmedi. Sadece NYT hesapladık. Bu tutar bir tazminat hesabı DEĞİL. Sadece, nakdin yetersiz olduğu durumda ödeme için kullanılacak bir tavan ve dağıtım ölçütü. [Bu cümleyi kanun tasarısı gerekçesinden aynen aldım.]
Madde 4 (2). "ARA ÖDEME" hesaplama
Nihai ödemelerden mahsup edilecek şekilde, herkese en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılacaktır. Yine, nakdin yetersizliği durumuna karşı buna farklı kısıtlamalar getirilmiştir. Bu madde bunları anlatır. Parası her yatırımcıya 1 milyon TL ara ödeme yapmaya yeten fonlar için bu madde GEÇERSİZDİR.
İlk kısıt: Önceki 4.1 maddesinde hesaplanan NYT'yi al, ama endeksleme yapma. Başka deyişle: sadece nakit hareketlerini alt alta yaz ve netini hesapla. Fona yatırdığın toplam nakit, fondan çektiğin toplam nakitten fazla ise, içeride paran vardır (Bu tutarı çeşitli yerlerde ben "net anapara" diye adlandırdım). Alacağın ara ödeme bu tutarı AŞAMAZ. Burada kritik nokta, fonlardaki yüksek getiri oranlarını cebe almışsan, bunların hesaptan düşülmesidir. Yani yüksek kârları geçmişte dönem dönem cebine çekmiş biri için, şu anda kaç adet fon elinde olursa olsun, ara ödeme SIFIR olabilir.
İkinci kısıt: Sayılan tüm hesaplamalar ne sonuç verirse versin, ara ödeme 1 milyon TL'yi aşamaz. Basit ve net. Geçelim.
PPF'ler için ara ödeme konusu bu madde özelinde bitiyor. Yani hesap için ilk kısıta bakmanız yeterli. Enflasyona göre DÜZELTİLMEMİŞ net para hareketiniz, alacağınız ara ödemeyi belirleyecek. Fonda para varsa belirlenen tavana kadar olan tutarın tamamı ödenecek. Yoksa? Hakkınız o da olsa, ödeme tutarı ayrı konu başlığı; 4.3'e atlayın.
Üçüncü kısıt: PPF'ler HARİÇ olmak üzere, kalan tüm fonlar için ara ödeme tutarı...
ARA ÖDEMENİN HESAPLANDIĞI TARİHTEN BİR GÜN ÖNCEKİ FON DEĞERİNİ AŞAMAZ.
Bakın tasfiye tarihi DEMİYOR. Tebliğ-duyuru tarihi DEMİYOR. ARA ÖDEME HESAPLAMA TARİHİ diyor. Bu ne zaman? Daha hesaplama yapılmadığına göre? Önümüzdeki günlerde...
Peki o hesaplama nasıl yapılacak? Tasfiye ile görevli iki banka fonlardaki mevcut varlıkları iletecek ve TAKASBANK hesaplayacak.
Yani, değeri düşmüş varlıkların fiyatı 16 veya 17 Eylülden değil; -en erken- Ekim ayındaki fiyatlarından değerlenecek. PPF olmayan tüm fonlar için böyle.
Madde 4 (3). "Mevcut nakit hiçbirine yetmiyorsa"
Bu durumda, SPK'nın ilk amacı olabildiğince ÇOK KİŞİYE ödeme yapmaktır. Bunun için;
a) NYT'si EN DÜŞÜK olan fon sahibinden başlayıp, artarak giden ödemelere karar verebilir. Bu sadece bir olasılık.
b) Veya, eldeki nakdi yatırımcı sayısına bölerek, 1 milyon TL yerine geçerli olacak HERKESE EŞİT TUTARDA ama daha düşük bir seviyede ödeme kararı da alabilir. Bu başka bir olasılık.
Bu tutarları öderken üç ayrı tavan var:
i. NYT aşılamaz
ii. 16 Eylül fon değeri aşılamaz
iii. 4.2 maddenin 3. kısıtında anlatılan ARA ÖDEME HESAPLAMA TARİHİNDEN bir gün önceki değerleme aşılamaz.
Hisse yoğun fonlar için iii. tavanı önem kazanıyor...
-----
Tüm bu tavanları ve farklı hesaplamaları koymanın amacı: azami SAYIDA kişiye ödeme yapmak. Ara ödemede "fon adedi" hesabı yok; fonun eski açıklanmış fiyatlar üzerinden bir hesaplama da yok. Tasarıya göre o eski hesaplamaların içinde FİKTİF, ekonomik gerçeklikle bağdaşmayan kazançlar var. Onları bu aşamada kimseye ödememek için, kişi başı ödemeyi düşük tutacak kıstaslar belirlenmiş. Amaç, eldeki nakitten herkesi bir miktar faydalandırmak. Nakit yetmiyorsa da en küçükleri daha fazla kollamak.
Sonuçta adı üstünde bu bir ARA ÖDEME. Fonlar ne kadar varlık satabilirse, ne kadar gönüllü iade toplanabilirse ve diğer tespit, yakalama, icra vb. hukuki yollarla ne kadar nakit yakalanırsa... hepsi ilgili FONUN KASASINA konulacak ve her fon kendi yatırımcılarına ödeyebileceği nihai tutarı hesaplayacak. Formül ve ödemeler FON ADEDİNE dayalı olacak. Yaratılan nakit ne kadar beklenene yakın olursa, her fon sahibine ödeme de o kadar hakkaniyetli olacak. Ne kadar düşük kalırsa, yüklü fon sahipleri o derecede daha az oranda tutarı geri almış olacak...
Kanun tasarısında açık şekilde anlatılmamış hiçbir konuyu (örn. PBLK) dahil etmedim. Benzeri şeyler tasfiye süreci yürütülürken ortaya çıkacak. Şu an bu tip önemli konuların ayrıca düzenlenmemiş olması, hep böyle kalacağı anlamına da gelmez. İlerleyen dönemde nihai ödemeler için yeni mevzuat da gelebilir. Bu kanun sadece ARA ÖDEME amaçlı.
Enseyi karartmayın, bol şanslar...
