Emil Perhinschi

🇷🇴⚡️🇲🇩Mołdawia uruchomiła nową linię napowietrzną, która umożliwia import energii elektrycznej z Rumunii z pominięciem separatystycznego Naddniestrza. 8 listopada, w obecności prezydentki Mai Sandu i unijnej komisarz ds. rozszerzenia Marty Kos, oficjalnie uruchomiono liczącą 158 km linię wysokiego napięcia (400 kV), łączącą Vulcănești (w Gagauzji, na południu kraju) ze stolicą Mołdawii, Kiszyniowem. Inwestycja, zrealizowana w ramach wartego 61 mln euro projektu finansowanego przez Bank Światowy, pozbawia Rosję kolejnego instrumentu nacisku na Mołdawię. Dotychczas przesył energii z Rumunii – a szerzej także z europejskiego systemu elektroenergetycznego – do centralnej części kraju (a przede wszystkim Kiszyniowa) był uzależniony od infrastruktury znajdującej się w separatystycznym Naddniestrzu. Energia docierająca do Vulcănești była bowiem kierowana postsowiecką linią 400 kV do węzła elektroenergetycznego przy elektrowni Mołdawska GRES (MGRES, znanej również jako Cuciurgan lub CERS Moldova) w Dniestrowsku. Dopiero stamtąd trafiała do Kiszyniowa, będącego największym ośrodkiem konsumpcji energii elektrycznej w kraju, oraz innych miejscowości. Sytuacja ta była – mówiąc łagodnie – daleka od optymalnej. Naddniestrze pozostaje bowiem poza kontrolą władz w Kiszyniowie, a sama elektrownia MGRES należy do rosyjskiego koncernu Inter RAO. Uzależnienie przesyłu od infrastruktury kontrolowanej przez separatystów dawało Moskwie możliwość wywierania presji na mołdawskie władze, w skrajnym przypadku również poprzez zakłócanie dostaw energii. Dla Mołdawii, która w dużym stopniu polega na imporcie prądu – pokrywającym w niektórych okresach 70–80% zapotrzebowania – taki scenariusz mógłby mieć katastrofalne konsekwencje. Nowa linia, określana przez mołdawskie władze mianem „linii niepodległości energetycznej”, pozwala ominąć naddniestrzański węzeł i przesyłać energię bezpośrednio z południa kraju do stolicy. Projekt wpisuje się w szerszą strategię dywersyfikacji dostaw i integracji mołdawskiego systemu elektroenergetycznego z siecią unijną. Przygotowywane są bowiem dwa kolejne połączenia wysokiego napięcia z Rumunią: północne Bălți–Suceava (Bielce–Suczawa) oraz centralne Strășeni–Gutinaș. Ich realizację wspierają odpowiednio europejskie instytucje finansowe oraz Stany Zjednoczone. Dopiero rozbudowa sieci o kolejne połączenia pozwoli jednak istotnie ograniczyć pozostałe zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw. Uruchomiona 8 listopada linia, choć ma fundamentalne znaczenie strategiczne, nie rozwiązuje wszystkich problemów. Po pierwsze, jako pojedyncza trasa przesyłowa pozostaje narażona na awarie lub potencjalne akty dywersji. Po drugie, jej przepustowość, wynosząca do 630 MVA, odpowiada nieco ponad połowie krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną w godzinach szczytu. Nie jest więc w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb całej Mołdawii. Co więcej, nowa inwestycja nie zwiększa automatycznie przepustowości połączeń transgranicznych, którymi energia z Rumunii dociera do Vulcănești. Mołdawia zrobiła zatem ważny krok w kierunku uniezależnienia swojego systemu energetycznego od infrastruktury kontrolowanej przez Rosję, ale na pełne zabezpieczenie dostaw wciąż jeszcze trochę poczekamy.