ABD'de büyük skandal: Sevgiliye CIA sızıntısı... FBI, bir CIA personelini tutukladı. Tutuklanan kişi, çok gizli bilgileri gazeteci sevgilisine sızdırmakla suçlanıyor. Olayla ilgili çarpıcı detaylar var, abonelerime özel aktardım⬇️

Sırbistan'da öğrenci hareketinin önde gelen adaylarından profesör Jovo Bakić, Rus medyasına konuştu. Bakić, RT Balkan'da yayınlanan Sırbistan Seçiyor programında yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Rusya’ya hem büyük bir güç hem de tarihsel açıdan önemli bir ortağımız ve birçok durumda koruyucumuz olarak saygı duyuyoruz. Ülkenin dış politikasında bu konuda hiçbir değişiklik olmayacak.”

İlginç bir şekilde, Sırbistan gibi bir ülkede, öğrenci hareketinin iktidarda ne yapacağını, nasıl bir dış politikaya sahip olacağını sorgulamak yanlış bir şeymiş gibi yorumlar görüyorum. Sanki dış politikayla iç politika tamamen farklı ve birbirini etkilemeyen alanlarmış gibi... Tabii bu, ülkemizdeki muhalefetin önce dayatıp sonra küfür ettirdiği isimleri eleştirenlere de benzer tepkilerin verilmesinden doğan bir refleks, anlıyorum ancak Sırbistan ile Türkiye farklı ülkeler, buradaki "Aman susun muhalefet adayına destek olun" gibi bir şey orada işlemedi, muhalefeti dahi süpürüp yeni bir hareket kurdular. Ayrıca, Sırbistan'daki yeni iktidarın dış politika çizgisini sorgulamak oldukça önemli. Neden mi? 🇽🇰 BİR | Kosova meselesi: 1999'da Yugoslavya'ya karşı 78 gün süren bir hava harekatı yürüttü. 2008'de Kosova bağımsızlığını ilan etti; Sırbistan ise bağımsızlığı tanımadı. Yani Kosova'nın statüsü 'dış politika konularından herhangi biri' değil. Sırp halkının gündeminde üst sıralarda yer alan, ülkenin güvenlik, bölgesel ilişkiler ve Avrupa Birliği'ne katılım süreciyle doğrudan bağlantılı. Bu arada, iktidara gelen öğrenci listesinin de Kosova'yı Sırbistan'ın ayrılmaz bir parçası olarak gördüklerini açıkça dile getirdi. Peki, Sırbistan'da yeni iktidar, Kosova konusundaki tezini korurken AB ile ilişkileri nasıl yürütecek? Alın size 'dış politika' gibi görünen ancak iç siyasette de ciddi bir kırılma yaratabilecek sıcak bir başlık. 🇪🇺 İKİ | Avrupa Birliği (AB) ile ekonomik ilişkiler. AB üyeliği, üyelik sürecinde atılacak siyasi adımlar, üyelikten vazgeçmek veya mevcut durumu sürdürmek... Bütün bu seçeneklerin ülke ekonomisi üzerinde DOĞRUDAN sonuçları olacak. Zira Avrupa Birliği ülkeleri, Sırbistan'ın toplam mal ticaretinin yarısından fazlasını oluşturuyor. Şimdi bu hassas dengede, yeni hükümet üyelik tartışmalarına dair hangi yolu izleyecek? Bu belli mi veya belli olduğunda tam bir konsensüs hakim olacak mı? Alın size 'dış politika' gibi görünen ancak iç siyasette de ciddi bir kırılma yaratabilecek bir diğer başlık. 🇷🇺 ÜÇ | Rusya ile ilişkiler. Türkiye'deki sol/liberal kamuoyu Vucic'i standart bir 'otoriter lider' olarak tarif ediyor, dahası bu durum işlerine geliyor ancak Vucic'in Sırbistan'a bıraktığı en zor miras, her tarafla ilişki kurmaya yönelen ilkesiz pazarlık tutumu. Yeni iktidar bunu devam mı ettirecek, yeni bir yol mu belirleyecek? Üstelik Rusya'yla ilişkiler kültürel yakınlıktan çok daha fazlası. Rusya, Sırbistan'ın en büyük doğalgaz tedarikçisi. Ülkenin tek petrol rafinerisi NIS'te de Rus sermayesi önemli bir pay sahibi. Vucic bütün bu denklemde tabir-i caizse herkese "He" diyerek ve tüm 'dostlarının' arkasından iş çevirerek herkesi yeterince kızdırdı. Peki yeni iktidar nasıl bir yol izleyecek? Bu konuda alınacak kararların da Sırbistan ekonomisi üzerinde DOĞRUDAN etkileri olacak. İşte, halkın yaşantısını doğrudan etkileyecek bir diğer 'dış politika' konusu. 🇨🇳 DÖRT | Çin ve enerji... Sırbistan, AB ve Rusya'nın yanında Çin'le de ilişkilerini geliştiriyor. Örneğin iki yıl önce Çin'le bir serbest ticaret anlaşması imzalamışlardı. Ayrıca Çin, Sıbistan'ın en büyük doğrudan yabancı yatırımcısı konumunda. Toplam Çin yatırımlarının 8 milyar euro'yu geçtiği, 40 binden fazla 'istihdam' yarattığı gibi veriler açıklanıyordu. Ayrıca, Çinli şirketler, Sırbistan'da iflasın eşiğindeki ağır sanayi tesislerini de satın almıştı. Örneğin Zijin Mining, ülkenin en büyük bakır madeni kompleksi RTB Bor'u; HBIS Group da Sırbistan'ın tek çelik fabrikası olan Smederevo'yu devralmıştı. Özetle Sırbistan, Çin'in Avrupa'ya açılan koridorunun merkezi konumunda. Çin yatırımları, Sırbistan'ın büyüme oranlarını yukarı çeken en önemli unsurlardan. Peki, yeni yönetim Çin yatırımları meselesinde ne yapacak, Çin'le ilişkileri nasıl ilerleyecek? Bu da onbinlerce çalışan dahil olmak üzere Sırp halkı üzerinde doğrudan sonuçlara yol açacak bir konu değil mi? Dış politika diye düşünmeyelim mi? (Bu arada yeni yönetimin Çin'le ilişkileri iyi tutmaya çalışacağını tahmin ediyorum ama bu kısmı ayrı konu.) 🪖 BEŞ | Askeri ilişkiler... Sırbistan, doğal olarak NATO'ya katılmayı hedeflemeyen, askeri tarafsızlık politikasını sürdüren bir ülke. Ancak, Vucic döneminde Sırbistan, NATO ile ittifak üyesi olmayan bir ülkenin kurabileceği en yüksek işbirliği seviyelerinden biri olan Bireysel Ortaklık Eylem Planı (IPAP) kapsamında ilişkiler geliştirdi, bu kapsamda askeri reformlara, savunma işbirliklerine imza attı. Mesela yine Vucic döneminde Sırbistan, Ukrayna Savaşı patlak verdikten sonra Sırbistan tüm yabancı askeri tatbikatları askıya aldığını duyurmuştu; ancak 2023 yılında bu kararı delerek NATO ve ABD askerleriyle Sırbistan topraklarında 'Platin Kurt' tatbikatını gerçekleştirmişti. Daha da öncesinde Sırbistan, 2018 yılında NATO'nun NATO'nun Avrupa-Atlantik Afet Müdahale Koordinasyon Merkezi (EADRCC) ile birlikte tarihinin en büyük sivil acil durum tatbikatlarından birine ev sahipliği yapmıştı. Şimdi, yeni hükümet döneminde NATO ve Rusya'yla kurulan askeri ilişkilerin gidişatı nasıl olacak? Bu konuda yeni hükümette tam bir fikir birliği var mı? Ya fikir ayrılığı oluşursa, o zaman ne olacak? Sırbistan halkının kaderini etkileyecek düzeyde bir sıkıntı yaşanmayacak mı? Bu örnekler çoğaltılabilir elbette. Söylemeye çalıştığım şey, bir ülkenin dış politikasıyla iç siyaseti birbirini etkileyen unsurlardır, bunları ayrı kulvarlarda görmek çok yanlış bir tutum. Ve elbette, Vucic sonrası haklı neşe de anlaşılabilir ama konuyu uzaktan takip eden başka bir ülkenin vatandaşları olarak bırakın da konuya jeopolitik açıdan bakıp beyin fırtınası yapabilelim bir zahmet.

Dünya gündemi oldukça hareketli, çok sayıda konu var ancak Sırbistan ve Brezilya seçimleri gündemi domine etti. Yarın da İsrail seçimleri var. Bu nedenle, günün diğer önemli gelişmelerini kısaca aktarayım: 🇮🇱 Netanyahu, Mossad'a, orduya ve askeri istihbarata İran rejimini devirme talimatı verdiğini açıkça söyledi, Genelkurmay Başkanı Zamir ise operasyona direniyor. 🇺🇦 WSJ'ye göre Starshield'in yavaşlatılmasını Musk bizzat istedi. Musk da kısıtlamayı kabul ediyor ve Ukrayna'yı kullanım şartlarını ihlal etmekle suçluyor. Kiev ise ticari Starlink'in derin saldırılarda zaten kullanılamadığını söylüyor. 🇾🇪 Yemen Riyad'a operasyon düzenledi, koalisyon da Sana'ya saldırdı. Tam bu sırada bu üç ülkenin savunma yetkilileri İran'ın güvenlik şefiyle toplantı yaptı. Muhsin Rızai Suudi Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ve MİT Başkanı İbrahim Kalın'la görüştü. İran'dan Ali Bagheri Kani, toplantıyı "yabancı müdahalesi olmadan bölge ülkelerinin yönettiği güvenliğe" doğru bir adım olarak gördüklerini söyledi. 🇷🇺 Rusya, Odessa'ya giden bir yük gemisini vurduğunu açıkladı. Rusya Savunma Bakanlığı, gemiyi Ukrayna ordusuna askeri yük taşıdığı gerekçesiyle hedef aldığını öne sürdü. Bakanlık ayrıca Çornomorsk limanındaki üç iskelenin altyapısını vurduğunu söyledi. 🇮🇷 İranlı hacker grubu Handala, İsrail'den 150 GB veri çaldığını iddia etti. Grup, Malam şirketinin "E-Type" sistemine sızdığını söylüyor. Bu sistemde gizli mahkeme duruşmalarının kayıtları ve deşifreleri, polis soruşturmaları ve güvenlik belgeleri bulunuyor. İddia henüz doğrulanmadı. 🇮🇳 Hindistan'da emekli bir yüzbaşı, Pakistan istihbaratı adına casuslukla suçlanıyor. 52 yaşındaki emekli yüzbaşı, WhatsApp'ta kendini savunma araştırma kurumu DRDO çalışanı olarak tanıtan bir kadına askeri bilgi sızdırmakla suçlanıyor. 🇫🇷 Fransa'da yeni eylem takvimi. Sendikalar ve protesto grupları 31 Ekim'de yeni gösterilere, 5 Kasım'da genel greve çağırdı. Sarı Yelekler de cumartesi için kitlesel miting çağrısı yaptı. 🇨🇩 Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde bir Ebola vakasına müdahale eden sağlık ekibi saldırıya uğradı. Bir hemşire öldü, bir sağlık çalışanı yaralandı. 🇨🇭 İsviçre'de Lukaşenko'nun eski güvenlik görevlisine mahkumiyet. St. Gallen Kanton Mahkemesi, Belaruslu eski güvenlik görevlisi Yuri Harauski'yi muhalif iş insanı Anatoli Krasovski'nin zorla kaybedilmesine katılmaktan suçlu buldu. Harauski, eski İçişleri Bakanı Yuri Zaharenko'nun kaybedilmesi davasında ise beraat etti. Tam itirafı ve iş birliği nedeniyle 2 yıl ertelenmiş hapis cezası aldı. Karar henüz kesinleşmedi. 🇦🇱 Arnavutluk'ta öğrenci protestoları 13. gününde. Tiran'da bugün Eğitim Bakanlığı önünde yapılan eyleme katılım düşük kaldı. Polis son çatışmalarla ilgili 10 kişiyi gözaltına aldığını ve 20 kişiyi aradığını açıkladı. 🇺🇸 CNN'e göre ABD ordusu, Trump emir verirse 96 saat içinde uygulanabilecek İran saldırı planlarını hazır tutuyor.

Gelelim İsrail seçimlerine... Ne biliyoruz? İsrail’de yarın yapılacak seçim, Gazze'ye yönelik saldırılardan sonra düzenlenen ilk genel seçim. İsrail'de seçimler nasıl yapılıyor? | İsrail'de başbakan direkt vatandaşlar tarafından seçilmiyor. Oylar, 120 sandalyeli Knesset'e girecek siyasi parti listelerine veriliyor. Başbakanın belirlenmesi ise seçim sonrasındaki görüşmelere bağlı. Hükümet kurabilmek için 120 sandalyenin en az 61 çoğunluk oluşması lazım. Seçimlere kimler katılıyor? | seçim kuruluna 38 lite başvurdu. Ancak Benny Gantz’ın Mavi-Beyaz partisi 19 Ekim’de yarıştan çekildiğini açıkladı ve adayları listeden ayrıldı. Güncel seçim rehberleri bu nedenle 37 aktif liste üzerinden ilerliyor. Mavi-Beyaz'ın pusula kağıtı yine oy pusulasında olacak ancak onlara verilen oylar temsil sağlamayacak. Yarışın merkezinde 5 ana grup var. Baştan söyleyelim, siyasi yelpazedeki konum farklılıklarına rağmen hepsi Siyonist: Netanyahu'nun Likud'u ve destekçisi aşırı sağ ve Haredi partiler. Eski Genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot'un liberal-siyonist Yashar partisi. Naftali Bennett ve Yair Lapid’in birlikte yönettiği B’Yachad (Birlikte). Bunlar da merkez sağ, siyonist. Yair Golan’ın Demokratlar partisi ve Avigdor Lieberman’ın Yisrael Beiteinu’su. Mansour Abbas’ın Ra’am partisi ve Hadash–Ta’al–Balad ittifakından oluşan Arap Ortak Listesi. Başbakanlık yarışındaki isimler ise şu şekilde: Binyamin Netanyahu, tanıyoruz. Gadi Eisenkot, eski Genelkurmay Başkanı. Naftali Bennett ve Yair Lapid. Yair Golan: Eski asker (tümgeneral), 'sol' Siyonist. Avigdor Lieberman: Sağ seküler. İsrail siyasetindeki aşırı sağcı isimler ise Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) lideri ünlü Itamar Ben-Gvir ve Dini Siyonizm - Zehut lideri Bezalel Smotrich. Netanyahu'ya muhalif olan sağcı Yoaz Hendel, Ofer Winter, Sharren Haskel gibi önemli aktörler de var. Peki Arap partileri? Yukarıda saydığımız isimlerden Mansour Abbas, Arap toplumunun günlük sorunlarına ağırlık veren bir lider. Birleşik listeyle seçime giriyor. Bunun yanında, Yousef Jabareen ve Ahmad Tibi'nin Ortak Liste'si de önemli aktörlerden biri olarak kabul ediliyor. Önemli tartışmalar | Seçimlerde öne çıkan en önemli tartışmalardan biri, Haredi'lerin askerlik muafiyeti. Bu, günden güne tepki çeken meselelerden. Eisenkot ve Lieberman gibi isimler, askerliğin herkese uygulanması gerektiğini savunuyor. Yargı reformları | Netanyahu hükümetinin yargı düzenlemeleri, 2023'te bütük sokak protestolarına yol açmıştı. (O dönemki radyo programım 'Gerçeğin Yörüngesi'nde detaylı anlatmıştım). Ayrıca, İsrail siyasetinde yargıçların atanma sistemi değiştirildi, başsavcının yetkileri daraltıldı. Ekonomi | Hayat pahalılığı İsrail'de de önemli bir sorun olsa da siyasetçilerin kampanyalarında birinci gündemlerden değil. Netanyahu ekonomik büyümenin devam ettiği görüşünde, Bennett-Lapid ortaklığının da gıda fiyatlarını 3 yılda yüzde 30 düşürmek gibi hedefleri var. Son anketler ne gösteriyor? | İsrail’de anket yayımlama yasağı 24 Ekim’de başladı. Bu nedenle seçim arifesindeki son kamuoyu yoklamaları, 23 Ekim’e kadar yayımlanan araştırmalar. Bunlar, belirli tarihlerde yapılan anketlerin ölçümleri. Üç ölçümde de tek başına hiçbir parti çoğunluğa yaklaşmıyor. Eisenkot’un Yashar listesi, yayımlanan anketlerde 22–23 sandalye; Netanyahu’nun Likud’u 19–21 sandalye; Bennett–Lapid ortaklığı 14–15 sandalye bandında ölçüldü. Bu sayılar araştırmalar arasındaki farkları da gösteriyor. Ancak asıl sorun 'koalisyon aritmetiği' dedikleri noktada. Netanyahu’ya karşı olan Yahudi partileri, Arap partileriyle hükümet ortaklığı konusunda aynı görüşte değil. Ra’am lideri Mansour Abbas değişim bloku ile koalisyona açık olduğunu söylerken, bu bloktaki bazı partiler Ra’am ile aynı hükümette yer almayı reddediyor. 61 sandalyeye ulaşabilecek bir hükümet kombinasyonunun önündeki engel bu. Bu arada bugün, Bennett, Lapid, Eisenkot, Golan ve Lieberman, aralarındaki ideolojik farklara rağmen Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırma hedefi çerçevesinde bir tür karşılıklı saldırmama anlaşmasına imza attı. Açıklanan ortak hedef, siyasi ayrılıkları aşarak ülkeyi yeniden inşa etmeyi amaçlayan bir hükümet kurmak. Peki komünistler? | İsrail Komünist Partisi (Maki), seçimlere bağımsız bir listeyle değil, öncülüğünü yaptığı Hadash’ın (Barış ve Eşitlik için Demokratik Cephe) parçası olduğu Ortak Liste (Hadash–Ta’al–Balad) üzerinden katılıyor. Listenin başında Hadash lideri Yousef Jabareen, ikinci sırasında ise Ta’al lideri Ahmad Tibi var. İsrail Komünist Partisi üyesi ve Hadash milletvekili Ofer Cassif, listenin en görünür komünist isimlerinden. Gazze’deki savaşa, işgale ve ırkçı politikalara karşı çıkışıyla tanınıyor. 22 Ekim’de Yafa’daki seçim mitinginde seçmenleri Ortak Liste’ye oy vermeye çağırdı. Bu arada 23 Eylül’de Merkez Seçim Komitesi, Ortak Liste’nin ve Cassif’in adaylığını engelleme kararı aldı. Girişim Likud ve aşırı sağcı siyasetçilerin başvurularıyla gündeme geldi. Hadash ve Komünist Parti, bu kararı Arap vatandaşların ve işgale karşı çıkan siyasi güçlerin parlamentodaki temsilini sınırlandırma girişimi olarak kınadı.