ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΟΛΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΥΤΟ ΤΟ ΘΑΥΜΑΣΙΟ ΟΝΟΜΑ! Στις αρχές του 19ου αιώνα, η Ελευσίνα δεν θύμιζε σε τίποτα τη σημερινή βιομηχανική πόλη. Ήταν ένα μικρό, φτωχικό χωριό γεωργών, χτισμένο πάνω στα ερείπια των αρχαίων Ιερών. Οι κάτοικοί του, δεμένοι με τη γη, είχαν ένα μεγάλο μυστικό: θαμμένο ως τη μέση στο χώμα ενός αγρού, στεκόταν ένα κολοσσιαίο μαρμάρινο άγαλμα μιας γυναίκας που κρατούσε στο κεφάλι της ένα παράξενο πανέρι (την αρχαία κίστη των Μυστηρίων για να μη ξεχάσω και τις συνήθειές μου). Για τους αρχαιολόγους, αυτό ήταν το άγαλμα της Καρυάτιδας Κιστοφόρου. Για τους απλούς χωρικούς όμως, το μάρμαρο αυτό είχε ψυχή... Οι ντόπιοι πίστευαν ότι το άγαλμα ήταν η προσωποποίηση της ίδιας της γονιμότητας. Στη δική τους χριστιανική "μυθολογία", την ονόμαζαν "Αγία Δήμητρα" ή "συμβία του Αϊ-Δημήτρη του Γεωργού". Πίστευαν ότι όσο το άγαλμα έμενε ριζωμένο στο χώμα της Αττικής, ο Άγιος Δημήτριος θα ευλογούσε τη σπορά τους. Κάθε Οκτώβριο, λίγο πριν τη γιορτή του Αγίου, οι αγρότες πήγαιναν κρυφά στο άγαλμα, άναβαν ένα καντήλι στη βάση του και το άλειφαν με λάδι για να πάει καλά η σοδειά του σιταριού. Όμως έχουμε έναν ακόμη, "βαθύ" λαϊκό θρύλο. Στην ελληνική ύπαιθρο, ο Άγιος Δημήτριος θεωρούνταν ο "αφέντης των γερακιών". Λέγεται ότι τη μέρα της γιορτής του, στις 26 Οκτωβρίου, ο Άγιος αφήνει ελεύθερα τα γεράκια του από τους ουρανούς για να πετάξουν πάνω από τα χωράφια. Τα γεράκια είχαν μια διπλή αποστολή... Πετώντας ψηλά, έδιωχναν τα μικρότερα πουλιά που πήγαιναν να φάνε τον φρεσκοσπαρμένο σπόρο από τη γη. Αν τα γεράκια πετούσαν χαμηλά και φώναζαν, ήταν σημάδι ότι ο Άγιος "τινάζει τα γένια του" και έρχεται βαρύς χειμώνας. Αν πετούσαν ψηλά, ο καιρός θα έμενε γλυκός για τη σπορά. Στην Ελευσίνα έλεγαν ότι τα γεράκια που φώλιαζαν στα βράχια γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο δεν ήταν τυχαία πουλιά. Ήταν οι "σκέψεις του Αϊ-Δημήτρη" που έρχονταν να δουν αν η μαρμάρινη Αγία του ήταν ασφαλής στο χώμα. Όποτε ένα γεράκι κάθονταν πάνω στο κεφάλι του αγάλματος, στην πέτρινη κίστη με τα σκαλισμένα στάχυα, οι χωρικοί έλεγαν: "Ο Άγιος μας έστειλε χαιρετισμό, η γη θα γεννήσει καρπό". Αλλά, για να έρθουμε και στην σκληρή πραγματικότητα, το φθινόπωρο του 1801, ένας Άγγλος περιηγητής (πρωτότυπο ε!), ο Έντουαρντ Ντάνιελ Κλαρκ, αποφάσισε να κλέψει το άγαλμα. Δωροδόκησε τον Οθωμανό κυβερνήτη και έφερε εργάτες για να το ξεθάψουν. Οι κάτοικοι της Ελευσίνας τρομοκρατήθηκαν. Προειδοποίησαν τον Κλαρκ ότι αν μετακινούσε την "Αγία", η γη θα ξεραινόταν και τα γεράκια θα έφευγαν για πάντα. Μάλιστα, ο πρώτος εργάτης που έπιασε την αξίνα αρνήθηκε να συνεχίσει, γιατί ορκίστηκε ότι άκουσε το μάρμαρο να στενάζει. Τη μέρα που το άγαλμα φορτώθηκε με τη βία σε ένα πλοίο, συνέβη κάτι συγκλονιστικό: ένα σμήνος από γεράκια μαζεύτηκε στον ουρανό πάνω από το λιμάνι της Ελευσίνας, βγάζοντας κραυγές απόγνωσης. Το πλοίο απέπλευσε, αλλά η λαϊκή "κατάρα" φάνηκε να πιάνει: έξω από τις ακτές της Αγγλίας, το πλοίο βυθίστηκε. Το άγαλμα διασώθηκε με δυσκολία από τον βυθό και σήμερα βρίσκεται "φυλακισμένο" στο Μουσείο Κέιμπριτζ. Ακόμα και σήμερα, στο Μουσείο της Ελευσίνας, στέκει όρθια η δεύτερη Καρυάτιδα, η "αδελφή" εκείνης που κλάπηκε. Αν επισκεφθεί κανείς τον χώρο μια καθαρή ημέρα του Οκτωβρίου, γύρω στη γιορτή του Αγίου Δημητρίου, θα δει συχνά τα γεράκια της Αττικής να κάνουν κύκλους πάνω από τα αρχαία μάρμαρα. Είναι μια ζωντανή υπενθύμιση ότι για τον λαό μας, η φύση, η αρχαία μνήμη και η χριστιανική πίστη έγιναν ένα, κάτω από τις φτερούγες των γερακιών του Αϊ-Δημήτρη!