40 Yıla yakın süredir, en azından bir finansal piyasalar gözlemcisi olarak, Borsayı hep izlerim.. Yapay fiyat oluşumu (diğer adı ile manipülasyon) Borsada maalesef hep vardı.. (Keşke olmasa ama, vardı yani..) Yani, bir kişinin ya da koordineli hareket eden bir gurubun, bir X hisseye girip, o hisse fiyatını FİKTİF işlemlerle yükseltip, ardından, yüksek fiyattan malı, "daha da gidecek" iştah ve beklentisi ile alan, yatırımcılara devretmesine, maalesef hep rastladık.. Sizler de şahitsinizdir, 40 Yıllık Borsa tarihinde bunun, onlarca, yüzlerce sayısız örneği bulunmaktadır.. Olmasa iyi, ama vardı yani.. Yapay fiyat oluşumu gerçekleşen hisseler genelde küçük kağıtlarda olur.. Çünkü, büyük piyasa değeri ve derinliği olan hisselerde bunu bir kişi veya gurubun gerçekleştirmesi çok daha zordur.. Bu sebeple genelde, piyasa değeri düşük olan hisseler seçilir.. Hatta tek başına piyasa değeri düşük bir hisse olması da yeterli değildir.. Aynı zamanda, yapay fiyat oluşumunun gerçekleşmesi için, fiili dolaşımı pay oranının da (FDPO) düşük miktarda olması gerekir ki, yapay fiyat oluşumunu gerçekleştirecek kişi ya da grup, bunu daha rahat ve daha makul bir sermaye miktarı ile, gerçekleştirebilsin.. Bu sebeple FDPO'su düşük, Piyasa Değeri düşük senetler, genelde bu tip yapay fiyat oluşumuna daha açıktır.. Peki madem hep vardı.. Neden şimdi MSCI ve S&P gibi kuruluşlar bir anda ardı ardına uyarılarda bulunuyor.. Bugüne kadar neredeydi bunlar? Aslında konu, adına bazen 'yan tahtalarda' denilen hisselerde (keşke hiç olmasa ama), yapay fiyat oluşumu olması değil.. Konu fdpo'su çok düşük olduğu halde, sanki fdpo' su çok büyükmüş gibi gözüküp, yapay fiyat oluşumu olması muhtemel bazı hisselerin, yüksek fdpo'ları ile, Borsa Endeksinin kendisini de, hisse fiyatı ile birlikte yukarı taşır olması konusu.. Yani iş yan tahtalardan çıktı.. İlgili hisse ya da hisseler öyle çok büyüdü ki, sadece kendileri yükselmiyor, aynı zamanda Endeksi de taşıyor.. (Muhtemelen fdpo'su daha düşük olduğu halde daha yüksek göründüğü için oluyor büyük ihtimalle..) Bu durumda, Endeksin GENEL OLARAK piyasayı yansıtması özelliği, yapısı, vesaire, bozuluyor.. Endeksi, "bencmark" kabul eden fon'lar, Endekse paralel bir getiri sağlayamaz duruma geliyor.. Endeks, Endeks olmaktan çıkıyor, sadece bir kaç hissenin performansı ile hareket eden bir gösterge haline geliyor vesaire.. Durum görebildiğim kadarıyla bundan ibaret.. Yani MSCI, S&P, vesaire, yapay fiyat oluşumu yapmayın etmeyin demiyor aslında (Yapılmasa çok iyi tabi.. Olmasın.. Yapılmasın.. kesinlikle önüne geçilsin.. ) Ama bari Endeksi oynatacak kadar yapmayın🤗 diyor.. Hayırlısı bakalım.. Bilginize sevgiler..🙋‍♂️

2⃣ Bir diğer konu ise Endeks Kompozitleri meselesi... Yaklaşık 40 Yıldır, finansal piyasaları yakından takip etmeye çalışan bir vatandaş olarak, birçok kriz, birçok yükseliş dönemi, ve birçok farklı piyasa döngüsü gördüm, yaşadım.. Ancak Endeksin, temsil gücü ve benchmark niteliği konusunda yapılan tartışmaların son yıllarda bu kadar yoğunlaştığı başka bir dönemi, şahsen ben hiç hatırlamıyorum.. Burada herhangi bir hisse veya şirket hakkında olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapmıyorum.. Ancak piyasa değeri bakımından en büyük şirketlerin oluşturduğu kompozisyonun, Endeksin genel görünümüne etkisi konusunda yatırımcılar arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunduğu da, bir gerçek.. Çünkü bir Endeksin temel görevi, yatırımcıya piyasanın genel eğilimi hakkında, sağlıklı bir referans sunabilmektir.. Temsil gücü konusunda soru işaretleri oluştuğunda ise, ortaya çıkan rakamın gerçek piyasa algısını, ne ölçüde yansıttığı, tartışılmaya başlanır.. Ve maalesef bu durum, zaman zaman bir illüzyon algısının oluşmasına neden olabilir.. Benim endişem, tam olarak budur.. Çünkü Borsa İstanbul, hepimizin ortak değeri, canımız kanımız, şeklini şemalini, Ayısını Boğasını, vücudumuza kazıtıp Dövme yaptığımız, göz bebeğimiz.. Yıllarını bu piyasaya vermiş insanlar için Borsaİstanbul sadece bir yatırım alanı değil, aynı zamanda büyük bir tutkudur.. Temennim; yatırımcı güveninin, şeffaflığın ve piyasaya duyulan inancın, her geçen gün daha da güçlenmesidir.. Hayır olsun bakalım🙏... Sevgiler🙋‍♂️