Süleyman Altunoğlu

Engels'ten mektup var. Tercümeyi yapay zekaya yaptırdım. İngiltere'de Şirket Dolandırıcılığı Üzerine Friedrich Engels – 4 Kasım 1871 Londra, 4 Kasım. Burada işler artık tam anlamıyla bir refah ve canlı ticaret dönemine girmiş durumda. Burada derken, resmî İngiltere'yi, yani büyük kapitalistleri kastediyorum. Piyasada bir sermaye fazlası var ve bu sermaye kendisine kârlı bir yatırım alanı bulmak için her yeri yokluyor. İnsanlığın mutluluğu ve girişimcilerin zenginleşmesi adına kurulan düzmece şirketler mantar gibi yerden bitiyor. Madenler, asfalt ocakları, büyük kentlerde atlı tramvay işletmeleri ve demir fabrikaları şu sıralar en gözde yatırım alanları gibi görünüyor. Volga kıyılarında ve New Mexico'da madenler satışa çıkarılıyor; Savoy'da, Jura'da ve Hannover'de asfalt ocakları satın alınıyor; Lizbon ve Buenos Aires'te atlı tramvay hatları kurulması planlanıyor ve daha niceleri... Bütün bu anonim şirketlerin tek amacı elbette hisse senetlerinin değerini kısa sürede yükseltmek ve böylece kurucularının ellerindeki hisseleri kârla elden çıkarmalarını sağlamaktır. Bundan sonra hissedarların başına ne geleceği ise onları hiç ilgilendirmiyor: "Bizden sonrası tufan!" Üç dört yıl içinde bu şirketlerin beşte altısı ortadan kaybolacak. Onlarla birlikte tuzağa düşürülmüş hissedarların paraları da yok olup gidecek. Her zamanki gibi, birikimlerini bu "en güvenilir ve en kârlı" girişimlere yatıranlar çoğunlukla küçük tasarruf sahipleri olacak. Üstelik bu dolandırıcılık, hisse senetlerinin piyasa fiyatını zirveye taşıdığında onlar da bu işin bedelini ödeyecekler. Kendi başlarına gelsin! Borsa dolandırıcılığı, küçük insanların görünüşte ve kısmen gerçekten kendi emekleriyle kazandıkları servetleri büyük kapitalistlerin ceplerine aktarmanın en etkili yollarından biridir. Böylece en akılsız insanın bile görebileceği bir gerçek ortaya çıkar: Bugünkü toplumsal düzende "kendi emeğiyle kazanılmış sermaye" diye bir şey olamaz. Mevcut bütün sermaye, başkalarının karşılığı ödenmemiş emeğine el konulmasıyla elde edilmiş bir şeyden başka bir şey değildir. İnsanları düzmece şirketler kurarak paralarından etme uygulaması son zamanlarda Almanya ve Avusturya'da da iyice yaygınlaştı. Prensler ve Yahudiler, imparatorluk şansölyeleri ve küçük din adamları, küçük insanların tasarruflarının peşine birlikte düşmüş durumdalar.