Stavsid

“Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ”ΤΟΥ ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΝΟΛΑΝ Είδα τελικά την ταινία, ευτυχώς, γιατί δεν ήταν καθόλου το επιφανειακό έπος ή η ανόητη διασκευή που ορισμένοι κριτικοί χαρακτήρισαν. Είναι μια πικρή ιστορία που λέγεται μέσα από τα κουρασμένα μάτια του Οδυσσέα, ως μια μελέτη της ανθρώπινης βούλησης, των ηθικών συμβιβασμών και του πραγματικού κόστους της επιβίωσης. Ο Οδυσσέας λειτουργεί αυτόνομα, παίρνει αποφάσεις, υλοποιεί έργο. Αλλά δεν δεσμεύεται πάντα από τα έθιμα, τους κανόνες, ή την τυφλή αφοσίωση στους θεούς. Η επιβίωση απαιτεί μερικές φορές να αψηφήσει κανείς και το θείο και να παραβιάσει τις παραδοσιακές έννοιες της τιμής. Η νίκη στην Τροία απαιτούσε δόλο. Το πέρασμα από τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη απαιτούσε τη θυσία μερικών από τους άνδρες του για να σωθούν οι υπόλοιποι. Ηθικό το δίλημμα, η όποια απόφαση έχει κόστος. Αλλά αντιλαμβανόμαστε ταυτόχρονα τον ηρωισμό λίγο διαφορετικά σε όσα ακολουθούν. Γιατί ο ηρωισμός δεν έχει να κάνει με νίκες σε μάχες και την κατάκτηση βασιλείων. Ηρωισμός είναι να έχεις το θάρρος να φέρεις το βάρος των δικών σου επιλογών και λαθών μέχρι το τέλος του δρόμου. Η τελική πράξη είναι εξαιρετική — όχι για τη σφαγή των μνηστήρων στο παλάτι, αλλά για την τελευταία πράξη του ήρωά μας. Ο Τηλέμαχος είναι πλέον ο νέος βασιλιάς στην Ιθάκη και το μόνο που κάνει ο Οδυσσέας είναι να πάρει την Πηνελόπη για ένα τελευταίο ταξίδι, δυτικά. Να κάνει τι; Μα για να τιμήσει τους άνδρες που πέθαναν ακολουθώντας τις διαταγές του. Για να αντιμετωπίσει το παρελθόν του. Δεν πρόκειται για ένα θριαμβευτικό τέλος. Και αυτό μεταφέρει ένα μήνυμα που, πιστεύω, μας αγγίζει βαθιά εδώ στην Κύπρο, και στις δύο πλευρές του χωρίσματος: δεν μπορείς να χτίσεις ένα ειρηνικό μέλλον αν δεν αντιμετωπίσεις το παρελθόν, αν δεν μπορείς να τιμήσεις τα θύματα του παρελθόντος και τα ερείπια στην ιστορία. Η πραγματική ειρήνη απαιτεί να μην ξεχνούμε, αλλά και να κοιτάξουμε κατάματα το ιστορικό τραύμα, να αποδεχτούμε την ευθύνη και να πάμε μπροστά. Αυτό ισχύει για τον άνθρωπο. Ισχύει, περισσότερο ακόμα, και για το έθνος, το κράτος!