Vishnu

İsrail’de siyasi iktidar ile ordu arasında son derece ciddi bir kriz yaşanıyor. İsrail’in Kanal 12 televizyonunun haberine göre, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Eyal Zamir, Başbakan Netanyahu’nun İran’a karşı yeni bir askerî harekât başlatılması yönündeki talimatına itiraz ederek kapsamlı değerlendirme ve yazılı yetkilendirme istedi. Netanyahu ise anlaşmazlık iddiasını reddediyor. Bu gelişme, siyasi liderlerin kişisel çıkarları ile devletin güvenlik çıkarları çatıştığında, askerî kurumların gerektiğinde “hayır” diyebilmesinin önemini ortaya koyuyor. Tarih boyunca ekonomik ve siyasi bakımdan sıkışan liderlerin savaşa başvurarak veya mevcut savaşları uzatarak iktidarlarını korumaya çalıştıklarını gördük. Netanyahu da bunun günümüzdeki en çarpıcı örneklerinden biri. İsrail halkının sürekli savaş tehdidi ve çatışma ortamında yaşama iradesi giderek aşınıyor. Hakkında soykırım suçlaması nedeni ile ICC tarafından yurt dışında tutuklama kararı olan Netanyahu’nun ülkesini dört cephede çatışmaya sürüklemesinin askerî, ekonomik ve siyasi bedeli artık daha fazla sorgulanıyor. Bu çerçevede 27 Ekim seçimleri öncesinde yapılan anketlerde 2015-2019 arasında Genelkurmay Başkanlığı yapan Yashar (Dürüst) Parti Başkanı General Gadi Eisenkot’un Netanyahu karşısında öne çıkması dikkat çekicidir. 2023 yılında bir çatışmada oğlunu kaybeden General Eisenkot’un yükselişi, yalnızca seçmenlerin değil, İsrail güvenlik çevrelerinin de Netanyahu siyasetinden uzaklaşmasının bir göstergesi olabilir. Diğer yandan eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz’ın oyların bölünmesini önlemek amacıyla partisi Mavi Beyaz'ı seçimlerden çekmesi ve bu kararını savunurken ''Oyların bölünmesini istemiyorum. Netenyahu ülkeyi felakete sürüklüyor'' demeci de bu sürecin önemli bir parçası. Bu yaşananlar gösteriyor ki bir ülkenin ordusu, iktidarını korumaya çalışan siyasetçinin kişisel savaş aracına dönüşmemelidir. Demokratik denetim, güçler ayrılığı, denetleme ve denge, siyasi liderin her kararına sorgusuz itaati öneleyen mekanizmalardır. Devlet yönetiminde kişisel hırs ve çıkarlar değil, hukuka, kurumsal sorumluluğa ve devletin uzun vadeli çıkarlarına bağlılık esastır. İsrail’de yaşananlar, Netanyahu’nun savaş siyasetinin artık yalnızca toplumda değil, devletin güvenlik kurumlarında da sorgulandığını gösteriyor. Savaşla iktidarını korumaya çalışan bir liderin karşısına, sonunda kendi devletinin kurumları da çıkabiliyor.