Eryk

Zauważyłem, że po ostatnich newsach o przechwyceniu rosyjskich samolotów przez nasze pary dyżurne, część komentujących w sieci niezbyt rozumie o co w tym wszystkim chodzi. Ponieważ miałem okazję spotkać pary dyżurne w powietrzu jakieś 17 tysięcy razy to spróbuję wyjaśnić dlaczego "łapiemy" samoloty z czerwoną gwiazdą nad Bałtykiem. Nie jestem oczywiście żadnym ekspertem ale z racji obcowania z tym mechanizmem coś tam na ten temat wiem ;) 1. Czy rosyjski samolot naruszył naszą przestrzeń powietrzną? Nie, nie naruszył. Przestrzeń powietrzna naszego kraju (i każdego innego) to przestrzeń nad lądem w obrębie granic, wodami wewnętrznymi i morzem terytorialnym (12 mil od brzegu). Rosyjski samolot poruszał się w naszej strefie FIR czyli w rejonie gdzie polskie organy kontroli zapewniają służbę informacji powietrznej (zapewniają kontrolę ruchu lotniczego) - nad Bałtykiem ale nie w naszej przestrzeni. 2. Czy rosyjski samolot mógł się poruszać w międzynarodowej przestrzeni powietrznej (nawet jeśli to nasz FIR)? Mógł ale przy spełnieniu określonych warunków - przede wszystkim powinien mieć włączony transponder i złożyć plan lotu. 3. Co to jest transponder? Urządzenie dzięki któremu samolot jest widoczny dla cywilnych kontrolerów ruchu lotniczego. Kontrolerzy cywilni dysponują zobrazowaniem z tzw radarów wtórnych, których praca opiera się na odbiorze sygnałów z transponderów. Transpondery mogą pracować w różnych trybach - to ważna uwaga bo fakt, że jakiś samolot nie jest widoczny na popularnych internetowych "radarach" ADSB nie oznacza, że nie ma włączonego transpondera. By był tam widoczny musi mieć włączony odpowiedni "mod". 4. Skąd było wiadomo, że coś wlatuje w nasz FIR skoro transponder nie był włączony? Samolot był widoczny na wojskowych radarach, które nie potrzebują transpondera by "widzieć" obiekt latający. Są to tak zwane radary pierwotne. 5. Dlaczego nasza para dyżurna musiała przechwycić rosyjski samolot? Z dwóch powodów - po pierwsze z powodu braku transpondera był niewidoczny dla cywilnych kontrolerów i nie mogli oni separować odpowiednio ruchu innych statków powietrznych co oczywiście stwarzało realne zagrożenie dla ruchu lotniczego. Drugi powód to działanie prewencyjne - samolot rozpoznawczy wrogiego nam państwa musi dostać sygnał, że "gospodarze są w domu". Taka forma "syngalizacji" strategicznej. 6. Co to jest para dyżurna - inaczej dyżur QRA? Para samolotów gotowa do natychmiastowego użycia w celu reagowania na sytuacje zaistniałe w przestrzeni powietrznej NATO. Polskie dyżury QRA utrzymywane są rotacyjnie w Krzesinach, Łasku i Malborku. Natowskimi parami QRA zawiadują centra dowodzenia CAOC (dla Polski to CAOC Udem) poprzez lokalne centra dowodzenia (Centrum Operacji Powietrznych). Para to podstawowa "jednostka miary" lotnictwa myśliwskiego - w przypadku przechwycenia każda z maszyn ma swoją rolę do wypełnienia. 7. Co robi para dyżurna w przypadku pojawienia się samolotu bez transpondera w naszym FIR? Przechwytuje go. Czyli po prostu zbliża się do niego i wizualnie identyfikuje. Dzięki włączonym transponderom pary dyżurnej kontroler cywilny ma możliwość separacji innych samolotów - ma świadomość sytuacyjną. Para działa trochę jak radiowozy policyjne na "kogutach", które widać z daleka. Stąd też określenie "air policing". Oczywiście mogą zaistnieć inne scenariusze jak utrata łączności (stosunkowo częsty scenariusz na zachodzie i południu Europy). Mamy pokój i na działalność par dyżurnych trzeba patrzeć przez pryzmat zapisów Ustawy o ochronie granicy państwowej art. 18. 8. Czy natowskie samoloty zachowują się w podobny sposób w rejonie granic rosyjskich? Nie. NATO wysyła swoje samoloty zwiadowcze w pobliże rosyjskich granic bardzo często jednak każdorazowo dzieje się to z poszanowaniem przepisów ruchu lotniczego. Natowskie samoloty zwiadowcze zwykle można obserwować na internetowym radarze ADSB - czyli mają nie tylko włączony transponder ale także ustawiony mod S. Dziękuję za uwagę. Wirtualnej kawy nie musicie mi stawiać - sam sobie kupię :) Zamiast tego doceńcie pracę naszych na dyżurze. Na zdjęciu polska para dyżurna.