RagIp DURAN (@d_ragip) header
RagIp DURAN (@d_ragip) profile picture

Medya Eleştirisi CFPJ Paris 1983, Nieman fellow Boston 2000, GSL 105

dr137.substack.com
Joined October 2018
Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)Photo by RagIp DURAN (@d_ragip)
RagIp DURAN retweeted
CEMAL KAFADAR – Bunu dahi ayıplamazuz “Ayıplamakla başlıyor başkalarının düşünce, ifade ve kendisi gibi yaşama özgürlüklerini kısıtlama güdüsünün meşruiyet kazanması. "‘Değer’ yargılarımıza gereğinden fazla fazilet atfediyoruz" ve bu, otoriteryenliğın toplumsal altyapısını hatta itici gücünü teşkil ediyor.” k24kitap.org/bunu-dahi-ayipl… @kitapkritik24 aracılığıyla
54
9
200
35,029
RagIp DURAN retweeted
TAVSİYE: Daniel-Joseph MacArthur-Seal’in İşgal İstanbul’unda Gündüz ve Gece Hayatı (1918–1923) başlıklı kitabı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları’ndan çıktı! Sıkıyönetimden eğlence hayatına, tiyatro ve müzikten toplumsal ilişkilere… Kitap, işgal yıllarında İstanbul’un yalnızca siyasal ve askerî tarihini değil, gündelik yaşamındaki dönüşümleri de arşiv belgeleri ve dönemin basını ışığında inceliyor.
5
29
3,362
Ben dün ilk kez dinlediğim bir kadına hayran oldum... Dün akşam İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'ndeydim. Arka odaya Takuhi Tovmasyan gelmişti... 1952'de Yedikule'de, adını aldığı ninesinin ahşap evinde doğmuş. İlk kekini on bir yaşında yapmış. Sonra yıllarca Aras Yayıncılık'ta Ermenice dizgi yapmış. Annesinin yemek sohbetlerinde bir hatası sonrası sofradaki bir dostunun "Yaz bunları, yoksa unutulacak" demesiyle (ve ciddi ciddi zorlamasıyla) ilk yemek olarak Topikle başlamış... Yemeğin milleti olmaz. Ermeni yemeği, Türk yemeği, Kürt yemeği yoktur ama Topik bir manastır perhiz yemeğidir diyerek anlatmaya başladı. Topik'e sonra döneceğim ama gerçekten de yemeğin milleti olmaz cümlesini duyunuca aklıma Los Angeles geldi. 2021'de, pandeminin ortasında, bir Ermeni restoranında bir ay boyunca Adana, Urfa, döner, cacık yemiştim. Orada yediğim balcan ezmeyi hala anarım ve ben humus yapmasını bir Ermeni Lokantasında Sivaslı bir adamdan öğrendim. Neyse o başka bir yazının konusu olsun. Topik'e gelirsek; Topik, Ermeni perhizinin yemeğiymiş. Yedi hafta et yok, süt yok, hayvani gıda yok nohutla, tahinle, baharatlarla yapılan manastır yemeğiymiş. (yemek kısmet olmadı ama Takuhi hanımın yaptığı Topik'i belki bir gün yerim) Manastır perhizlerini anlatınca herkes pürdikkat dinlerken beni bir gülme aldı... Meşhur ameliyat öncesi diyetlerim aklıma geldi. Keşke o zaman biliyor olsaydım bu tarifi... Takuhi Tovmasyan yazdığı kitap için dün şöyle dedi: "İki evladım için yazdım, bir sürü evladım oldu." (onlardan biri oldum dün akşam) Kendisini hayran hayran dinledikten sonra etkinlik sonrası Pera'da yürürken 19 Ocak'ta, Agos'un balkonunda Hrant'ın ardından yaptığı konuşmayı açtım. İstiklal'i o konuşmayı okuyarak yürüdüm... İrmik Helvasından bahsediyor; Helvayı kavururken ölülerini tek tek anıyor Takuhi Tovmasyan... Tenekeci Levon, Balıkçı Hayg, Kel Tomos... Bir de Der Zor yolunda kaybolan küçük Mardik amcası. Proust'un madleni gibi. Helva kavrulurken geçmiş de gelip yanına oturuyor. Bir gün sınır kapısı açılırsa, Takuhi ninesinden kalan bakır tencereyi alıp o kapıda irmik helvası kavuracağına söz vermiş. "Şayet yaşarsam bu sözümü tutacağım," demiş. Yaşamazsa bu işi bize bırakmış: "Alın tencerelerinizi, gidin Kars sınır kapısına, dağıtın iki yakanın halklarına." Ben bu cümleleri okurken gözlerimden yaşlar süzülüyordu. (Ayrıca bu yazı bir söz olsun ben de bu bu helvayı kavurmak için o sınır kapısına gidenlerden olacağım) Gezi Parkı'na geldiğimde yürümeye devam ettim... Osmanbey, Halaskargazi.... Hrant'ı, Agos'u görüp öyle döndüm eve Dün eve dönerken aklımda o bakır tencere kaldı. Uzun uzadıya yazdım ama kısacası ben dün ilk kez dinlediğim bir kadına hayran oldum...
17
47
6
603
35,742
RagIp DURAN retweeted
Kanallara bakarken Tv8de magazin programında köye dönen ünlüler diye bir bölüme denk geldim. Olm öyle otuz kırk milyonluk çiftlik evi olan köye herkes döner. Döneceksen Borçka’da, Şavşat’ta, Çamlıhemşin’deki dağ köyüne dön, bir Kasım 1 Nisan arası yaşa da sonra çık programa.
1
10
459
12 Eylül sonrasında da çok savrulan gördük. Ama savrulmanın, anafora kapılmanın, saf değiştirmenin, zikzak çizmenin, çark etmenin, suyun akışına ayak uydurmanın, raks etmenin bu kadar yaygınlaştığı bir dönem görmedik!
7
38
3
366
5,352
RagIp DURAN retweeted
Capitalist relations emerged from within Ottoman feudal society between 1550 and 1650, long before the Industrial Revolution and Western domination: jacobin.com/2026/11/ottoman-…
5
47
12
230
27,464
📚 YENİ KİTABIMIZ ÇIKTI! İşgal altındaki İstanbul’da gündelik hayat nasıldı? Daniel-Joseph MacArthur-Seal’in İşgal İstanbul’unda Gündüz ve Gece Hayatı (1918–1923) başlıklı kitabı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları’ndan çıktı! Sıkıyönetimden eğlence hayatına, tiyatro ve müzikten toplumsal ilişkilere… Kitap, işgal yıllarında İstanbul’un yalnızca siyasal ve askerî tarihini değil, gündelik yaşamındaki dönüşümleri de arşiv belgeleri ve dönemin basını ışığında inceliyor. 📖 Çeviren: Sinem Yıldız 🛒 Yeni kitabımıza web sitemizden, Eminönü’ndeki Tarih Vakfı binasından ve kitapçılardan ulaşabilirsiniz. 🔗 Satın alma bağlantısı: tarihvakfi.org.tr/urun/isgal… 🎞️ Video, işgal dönemine ait tarihî bir fotoğrafın yapay zekâ destekli canlandırmasıdır. Hareketler ve sesler temsilidir. 📷 Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu Arşivi.
1
19
2
85
7,984
PKK’yi Tasfiye Etmek Yetmez: Yeni Kürt Ulusal Hareketinin Doğuşu da Engellenmeli! Abdullah Öcalan ile Türk devleti arasındaki stratejik işbirliğine ilişkin daha önce ileri sürdüğüm tezin temelinde şu düşünce yatıyordu: Türk devletinin asıl hedefi yalnızca PKK’yi ortadan kaldırmak değil, PKK sonrasında bağımsızlıkçı yeni bir Kürt ulusal hareketinin ortaya çıkmasını da engellemektir. Bu stratejinin iki aşaması bulunmaktadır. Birinci aşamada Abdullah Öcalan, kendi örgütü üzerindeki ideolojik ve örgütsel otoritesini kullanarak PKK’yi başlangıçtaki bağımsız Kürdistan hedefinden uzaklaştırmış, yıllar içerisinde geçirdiği paradigma değişiklikleriyle Kürt ulusal devlet fikrini reddeden bir çizgiye taşımıştır. 27 Şubat 2025 çağrısıyla başlayan fesih süreci, bu dönüşümün son halkası olmuştur. Ancak Türk devleti açısından PKK’nin tasfiyesi tek başına yeterli değildir. Çünkü PKK ortadan kalksa bile Kürt milleti ve onun ulusal talepleri ortadan kalkmamaktadır. Dolayısıyla asıl stratejik mesele, PKK’nin bıraktığı siyasi boşluğun yeni bir Kürt ulusal hareketi tarafından doldurulmasını önlemektir. İşte 9 Kasım 2026’da kuruluşunu ilan eden Hevbendî (Kürdistan Ulusal İttifakı) ve 17 Kasım’da yöneticilerine yönelik gerçekleştirilen gözaltı operasyonu bu açıdan dikkat çekicidir. PKK dışında kalan birkaç Kürt siyasi örgütleri bir araya gelmiş, Kürtlerin ulusal haklarını ve siyasi statü taleplerini açıklamışlardır. Henüz kuruluşlarının üzerinden sekiz gün geçmişken devletin güvenlik aygıtıyla karşılaşmışlardır. Burada ilginç olan, Abdurrahim Semavi'nin PKK dışındaki Kürtlere sık sık birleşmeleri, örgütlenmeleri ve ulusal taleplerini dile getirmeleri yönünde çağrıda bulunmasıdır. Fakat Kürtler tam da bunu yaptıklarında gözaltına alınmaktadır. Böylece ortaya çarpıcı bir çelişki çıkmaktadır: PKK’ye silah bırakıp demokratik siyasete katılması söylenirken, zaten silahsız ve yasal siyaset yapan Kürtlerin ulusal talepler etrafında birleşmesine müdahale edilmektedir. Bu gelişmeleri Öcalan–Türk devleti stratejik işbirliği tezim çerçevesinde değerlendirdiğimde, ortada bir çelişkiden çok bir iş bölümü görüyorum. Öcalan, kendi hareketi üzerindeki otoritesini kullanarak Kürt ulusal bağımsızlık fikrini etkisizleştirmeye çalışırken, Türk devleti de onun denetimi dışında filizlenebilecek alternatif Kürt ulusal hareketlerine doğrudan müdahale etmektedir. Hevbendî operasyonu, bu varsayım altında, söz konusu stratejinin ikinci aşamasının somut bir uygulaması olarak okunabilir. Çünkü mesele artık yalnızca PKK’nin sona erdirilmesi değildir. Mesele, PKK sonrasında Kürt milletinin yeniden bağımsız bir siyasi irade oluşturmasının önüne geçilmesidir. Kısacası hedef, yalnızca mevcut Kürt ulusal hareketini tasfiye etmek değil, gelecekte yeni bir Kürt ulusal hareketinin doğabileceği siyasi toprağı da verimsiz hale getirmektir.
TÜRK DEVLETİ İLE ABDULLAH ÖCALAN ARASINDAKİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ ÜZERİNE DÜŞÜNCELER Bu yazının temel tezleri şunlardır: 🔸Türk devleti, Abdullah Öcalan'ın 1999 yılında yakalanmasından itibaren PKK'yi tamamen ortadan kaldırmayı amaçlamadı. Aksine, Öcalan'ın örgüt üzerindeki otoritesini kullanarak PKK'nin siyasi ve askerî kapasitesini kendi iç ve dış politika hedeflerinin hizmetine soktu. 🔸Bu stratejinin nihai amacı yalnızca PKK'nin kontrol edilmesi değildi. Daha kapsamlı hedef, Kürtlerin dört parça Kürdistan'da bağımsız bir siyasi irade geliştirmelerini, ulusal egemenlik ve devlet kurma hedefi etrafında örgütlenmelerini engellemekti. 🔸Bu amaç doğrultusunda Öcalan'ın örgüt üzerindeki otoritesi, Türk devletinin doğrudan yapamayacağı işleri gerçekleştirmesini sağlayan dolaylı bir kontrol mekanizmasına dönüştürüldü. 🔸Dolayısıyla 1999-2025 arasında PKK'nin neden ortadan kaldırılmadığı sorusunun cevabı, devletin bunu başaramamasında değil, örgütün varlığından stratejik olarak yararlanmayı tercih etmesinde aranmalıdır. Öcalan'ın 1999'da İmralı'da Türk devletine yaptığı tarihsel teklif Abdullah Öcalan, 1999'da İmralı'da kendisi ile yapılan sohbetler sırasında Türk devletine kapsamlı bir işbirliği teklifinde bulundu. Kendisinin kontrol ettiği milyonlarca insanın siyasi ve örgütsel gücünü Türkiye'nin hizmetine sunabileceğini, bu güçle Türkiye'nin yalnızca Kürt sorununu değil, Ortadoğu ve Kafkasya'daki güç dengelerini de kendi lehine değiştirebileceğini anlattı. Öcalan'ın teklifinin özü basitti: Devlet kendisine gerekli çalışma imkânlarını sağlayacak, o da örgütsel ve toplumsal etkisini Türkiye'nin bölgesel stratejisinin hizmetine sunacaktı. Bu teklif, PKK'yi silahsızlandırma veya çatışmayı sona erdirme önerisi de içeriyordu ancak Öcalan esasen devletin doğrudan gerçekleştiremeyeceği ilegal faaliyetleri kendi örgütsel ağı aracılığıyla gerçekleştirebileceğini söylüyordu. Bu nedenle 1999 yılı, Öcalan’ın PKK aracılığıyla sahip olduğu siyasi ve askerî gücü, Türk devletinin bölgesel stratejik hedefleri doğrultusunda kullanılmak üzere doğrudan devletin kontrolüne verdiği tarih olarak değerlendirilmelidir. 2004-2005 ve 2015: Silahlı mücadele neden sürdürüldü? Öcalan, 1999 İmralı sohbetlerinde kendisine altı ay verilmesi halinde PKK sorununu çözebileceğini ifade etmişti. Ancak PKK kendisini 2025'te feshetmesine rağmen hala silahlı varlığını sürdürüyor. Neden 6 ayda bitirilecek PKK 2026’e kadar varlığını sürdürüyor: Burada Öcalan’ın kendisinden istenirse bu işi 6 ayda halledeceğini söylemesi önemlidir. Öcalan ne isterseniz onu seve seve yapmaya hazırım havasındadır. Yeter ki yaşamama izin verin. PKK’nin bitirilmesini istemeyen tarafın kesinlikle Türk devleti olduğu anlaşılıyor. Hasan Atilla Uğur bu sohbetlerde “Söyle bakalım, bizim için ne yapabilirsin, hele bakalım” şeklinde bir tavır sergilerken Abdullah Öcalan ise adeta bir iş mülakatındaymış gibi davranarak, elindeki gücün ne kadar büyük olduğunu ve bu gücü nasıl kullanabileceğini, Türkiye’yi nasıl bir bölge ve dünya gücü haline getirebilecğinini yorulmak bilmeden anlatmaya çalışıyor. Gerçekte Öcalan’dan ne istendiğini ancak daha sonra PKK’nin attığı adımlardan anlıyoruz. Bilindiği gibi 2004-2005 döneminde ateşkesin sona erdirilmesi ve silahlı mücadelenin yeniden başlatılması, bu mekanizmanın uygulamalarından biriydi. Öcalan'ın avukatı Mahmut Şakar aracılığıyla Kandil'e ulaştırılan savaş kararı, örgütün silahlı faaliyetlerinin yeniden başlamasını sağladı. 2015 hendek savaşları da aynı stratejik mekanizmanın başka bir aşamasıydı. Sırrı Süreyya Önder aracılığıyla iletilen kararlar sonucunda başlayan çatışmalar, Kürdistan’ın kuzeyindeki birçok şehirde ağır yıkıma, büyük insan kayıplarına ve kitlesel yerinden edilmelere yol açtı. Bu iki dönem arasındaki ortak özellik, silahlı mücadelenin Kürtlerin ulusal siyasi hedeflerine ulaşmasını geriletmesi ve örgüte planlı bir yenilginin yaşatılmasıydı. Buradaki temel nedensel ilişki şudur: PKK'nin silahlı varlığının Türk devletinin kontrolünde kullanılması, Türk devletinin Kürt toplumunu askerî, siyasi ve psikolojik bakımdan yıpratmasına imkân sağladı. Örgütün yaşadığı yenilgiler yalnızca askerî sonuçlar doğurmadı. Kürt toplumunun önemli kesimlerinde bağımsızlık ve devlet kurma hedefinin gerçekleştirilebilir olduğuna ilişkin inancı da bitirme noktasına getirdi. Asıl hedef: Öğrenilmiş çaresizlik ve ulusal bağımsızlık fikrinin geriletilmesi 1999 sonrasında izlenen stratejinin en önemli sonuçlarından biri, Kürt toplumunda öğrenilmiş çaresizlik olarak tanımlanabilecek bir siyasi ve psikolojik ortamın oluşturulmasıydı. PKK'nin sürekli yeni mücadeleler başlatması, bu mücadelelerin ağır yenilgilerle sonuçlanması ve her yenilginin ardından Öcalan'ın yeni bir ideolojik paradigma ortaya koyması, örgütün toplumsal tabanını giderek değişen koşullara uyum göstermeye zorlayarak ikna etti. Bağımsız Kürdistan hedefinin yerini önce demokratik cumhuriyet, ardından demokratik konfederalizm ve nihayet demokratik entegrasyon aldı. Bu değişimlerin ortak yönü, Kürtlerin bağımsız devlet kurma hedefinin giderek siyasi gündemin dışına çıkarılmasıydı. Böylece yalnızca PKK'nin başlangıçtaki bağımsızlık hedefi terk edilmedi; Kürt toplumunun bağımsızlıkçı siyasi alternatifler geliştirme kapasitesi de zayıflatıldı. 2025 yılında Türk devleti neden PKK'nin tasfiyesini gündeme getirdi? Burada görünürde önemli bir çelişki bulunmaktadır. Türk devleti 1999'dan itibaren PKK'nin kontrollü biçimde varlığını sürdürmesini tercih etmişse, neden 2025 yılında Öcalan'dan örgütün feshedilmesini istedi? Bu sorunun cevabı, Ortadoğu'da değişen güç dengelerinde yatmaktadır. İsrail'in bölgedeki askerî ve siyasi girişimleri, ABD'nin Kürt güçleriyle geliştirdiği ilişkiler ve Suriye'deki gelişmeler, PKK bağlantılı yapıların Türkiye'nin denetiminden uzaklaşabilecekleri yeni bir stratejik ortam yarattı. Bu koşullarda PKK'nin veya onun bölgesel uzantılarının ABD ve İsrail ile Türkiye'nin hedeflerine aykırı bağımsız ilişkiler geliştirmesi ihtimali ortaya çıktı. Bu durum, hem Türk devleti hem de Abdullah Öcalan açısından ciddi bir tehlikeydi. Türk devleti bakımından tehlike, uzun yıllar boyunca kendi amaçları için kullanılabilen bir örgütsel kapasitenin başka güçlerin etkisine girmesiydi. Öcalan bakımından ise tehlike daha kişiseldi: PKK'nin kendi otoritesinden bağımsız hareket etmeye başlaması, onun örgüt üzerindeki belirleyici konumunu sona erdirebilirdi. Böylece devlet ile Öcalan'ın çıkarları bir kez daha örtüştü. PKK'nin belirli yapılarının tasfiye edilmesi, bu yapıların bağımsız bir uluslararası ittifaka yönelmesini engellemenin aracı haline geldi. Rojava: Stratejinin bölgesel uygulaması 2025'te başlatılan tasfiye sürecinin en önemli hedeflerinden biri, Kürdistan'ın batısı Rojava'da ortaya çıkan Kürt siyasi ve askerî özerkliğinin sona erdirilmesiydi. Öcalan'ın bütün PKK bağlantılı yapıların silahsızlandırılmasına yönelik çağrısının esas amacı, Rojava'daki Kürt askeri güçlerin ve siyasi özerkliğin tasfiyesiydi. Bu çizgi doğrultusunda Rojava'daki bağımsız askerî yapılanma tasfiye edildi ve Suriye devletine entegrasyon süreci gerçekleştirildi. Bu sonucun, Türk devletinin Suriye'de bağımsız bir Kürt siyasi ve askerî gücünün ortaya çıkmasını önleme hedefiyle örtüştüğünü belirtmeye bile gerek yok sanırım. İran ve Güney Kürdistan: PKK tasfiyesi neden sürüncemede bırakılıyor. Süreç tıkanıklığının esas nedeni. PKK'nin tamamen ortadan kaldırılması, Türk devletinin bölgesel stratejisi açısından henüz uygun değildir. Çünkü Suriye'deki hedeflerin ardından İran ve Güney Kürdistan meseleleri varlığını sürdürmektedir. İran'da PJAK, Öcalan'ın ideolojik ve örgütsel etkisi altındaki önemli bir yapıdır. İran'daki siyasi gelişmelerin Kürtler için bağımsızlık, federasyon veya başka bir ulusal statü ihtimali yaratması, Türkiye'nin bölgesel hesaplarını doğrudan ilgilendirmektedir. Bu nedenle Türkiye, İran'daki siyasi durum açıklığa kavuşmadan PJAK üzerindeki Öcalan etkisinin ve ilgili örgütsel kapasitenin bütünüyle ortadan kalkmasını istememektedir. Benzer bir durum Güney Kürdistan için de geçerlidir. Irak Kürdistan Bölgesi'nin federal statüsü, Kürtlerin ulusal siyasi haklarının somut bir kurumsal örneğini oluşturmaktadır. Türk devletinin uzun vadeli stratejisinde bu statünün zayıflatılması veya ortadan kaldırılması hedefi bulunmaktadır. PKK'nin Güney Kürdistan'daki askerî ve siyasi varlığı, gerektiğinde bu amaç doğrultusunda kullanılabilecek bir araçtır. Dolayısıyla tasfiye sürecinin gerçek sınırı, PKK'nin silahlarının varlığı değil, Türk devletinin bölgesel ihtiyaçlarıdır. DEM Parti: Öcalan'ın kararlarının parlamentodaki uygulayıcısı Bu mekanizmanın yalnızca silahlı örgüt üzerinden işlemediğini görmek gerekir. DEM Parti de Öcalan'ın siyasi otoritesi altında hareket eden bir yapıdır. Partinin eş genel başkanlarının, milletvekillerinin ve belediye başkanlarının siyasi konumlarını korumaları, Öcalan'ın temel stratejik kararlarına bağlı kalmalarına dayanır. Bu nedenle DEM Parti yöneticilerinin davranışlarını, birbirinden bağımsız siyasetçilerin kişisel tercihleri olarak değerlendirmek yanıltıcı olur. Öcalan'ın belirlediği çizgi örgüt açısından bağlayıcıdır. Bu çizgiye karşı çıkan bir siyasetçinin parti içerisinde konumunu koruması mümkün değildir. Böyle bir yapı içerisinde milletvekilleri ve parti yöneticileri, Öcalan'ın siyasi kararlarını parlamentoya, yerel yönetimlere ve seçmenlere taşıyan aktörler haline gelmektedir. Bu mekanizma aynı zamanda Türk devletinin Öcalan üzerinden yalnızca PKK'nin askerî kararlarını değil, Kürt siyasi temsilinin önemli bir bölümünü de dolaylı olarak etkileyebilmesini sağlamaktadır. Devletin belirlediği hukuki çerçevenin kabulü Kısa bir süre önce kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, bu siyasi ilişkinin nasıl işlediğini gösteren somut bir örnektir. DEM Partili milletvekilleri, PKK/KCK'yi açıkça terör örgütü olarak tanımlayan bir metne imza attılar. Aynı zamanda örgütün fiilen sona erdiğinin tespitini ve bunun hukuki sonuçlarının işletilmesini Milli Güvenlik Kurulu kararına bağlayan düzenlemeyi de kabul ettiler. Meral Danış Beştaş bu metnin imzacıları arasındaydı. Daha sonra Meral Danış Beştaş'ın MGK şartını eleştirmesi ve sürecin geciktirildiğini ileri sürmesi, imzaladığı kanunla kamuoyuna sunduğu siyasi tutum arasındaki çelişkiyi ortaya çıkardı. Bu olayın önemi yalnızca bir siyasetçinin tutarsız davranması değildir. Esas mesele, DEM Parti yöneticilerinin devletin belirlediği hukuki koşulları kabul ederken, sonradan bu koşulların uygulanmasından doğan gecikmeleri eleştiren bir siyasi konuma geçmeleridir. Böylece hem Öcalan'ın stratejik çizgisine bağlılıklarını sürdürmekte hem de seçmenlere hükümetle mücadele ettikleri görüntüsünü sunmaktadırlar. Süreç neden tıkanıyor? Gerçek uyuşmazlık mı, planlı gecikme mi? 2025'ten itibaren yürütülen tasfiye sürecinin görünüşte sürekli tıkanması, devlet ile Öcalan arasındaki stratejik işbirliği dikkate alındığında farklı bir anlam kazanmaktadır. Bu yazıda, söz konusu tıkanmaların rastlantısal veya yalnızca taraflar arasındaki gerçek anlaşmazlıkların sonucu olmadığıdır. Tıkanma, tasfiye sürecinin hızını ve kapsamını kontrol etmenin bir yöntemidir. Öcalan örgüte gerekli talimatları vermekte, DEM Parti yönetimi bu kararları uygulamakta, Türk devleti ise sürecin hukuki ve kurumsal sonuçlarını kendi tercih ettiği zamanlamaya bağlamaktadır. DEM Parti yöneticilerinin hükümeti eleştirmesi, bu mekanizmanın işleyişini değiştirmemektedir. Çünkü belirleyici olan siyasi açıklamalar değil, alınan kararlar ve ortaya çıkan sonuçlardır. Bu modelde kamuoyuna yansıyan uyuşmazlık, temel stratejik mutabakatı ortadan kaldırmaz. Tam tersine, sürecin gerektiği kadar uzatılmasına siyasi bir açıklama sağlar. Nihai hedef PKK sonrasında bağımsızlıkçı bir Kürt hareketinin ortaya çıkmasını önlemek Devletin Öcalan üzerinden yürüttüğü stratejinin yalnızca PKK'nin tasfiyesiyle sınırlı olduğunu düşünmek, sürecin asıl hedefini gözden kaçırmak olur. PKK'nin sona ermesi, Türk devletinin Kürt meselesi bakımından karşılaşabileceği daha kapsamlı bir sorunu gündeme getirmektedir. Bu sorun, PKK sonrası dönemde Kürtlerin ulusal bağımsızlık ve siyasi egemenlik hedefleri etrafında yeni bir siyasi hareket oluşturma ihtimalidir. Bu bakımdan Öcalan'ın rolü iki aşamalıdır. Birinci aşama, PKK'nin bağımsızlıkçı hedeflerinden uzaklaştırılması ve örgütün kontrollü biçimde tasfiye edilmesidir. İkinci aşama ise PKK sonrasında ortaya çıkabilecek bağımsızlıkçı siyasi alternatiflerin toplumsal ve ideolojik zeminini zayıflatmaktır. Demokratik entegrasyon, bu ikinci aşamanın ideolojik çerçevesini oluşturmaktadır. Kürtlerin ulusal egemenlik, devlet ve kolektif siyasi statü talepleri yerine komünal yaşam, ekoloji, yerel demokrasi ve benzeri konuların temel siyasi hedef olarak öne çıkarılması, ulusal bağımsızlık meselesinin siyasi gündemin merkezinden uzaklaştırılmasına hizmet etmektedir. Bu konuların kendi başlarına önemsiz olması söz konusu değildir. Buradaki sorun, bunların ulusal egemenlik ve siyasi statü taleplerinin yerine geçirilmesidir. Dolayısıyla stratejinin nihai başarısı, PKK'nin silahsızlandırılmasında değil, Kürtlerin bağımsız siyasi irade geliştirme kapasitesinin kalıcı biçimde etkisizleştirilmesinde aranmalıdır. 1999'da verilen söz ile 2026'daki siyasi tablo arasındaki süreklilik Abdullah Öcalan'ın 1999'da Türk devletine sunduğu teklif ile 2025-2026 yıllarında izlediği siyasi çizgi arasında temel bir süreklilik bulunmaktadır. 1999'da Öcalan, sahip olduğu milyonlarca insanın siyasi gücünü Türkiye'nin hizmetine sunabileceğini ve devletin bölgesel hedeflerine katkıda bulunabileceğini söyledi. Sonraki yıllarda PKK'nin silahlı varlığı, Kürt toplumunda ağır kayıplar ve siyasi yenilgiler yaratan bir süreç içerisinde devam ettirildi. 2025'te bölgesel koşullar değiştiğinde ise aynı örgütsel otorite, bu kez PKK'nin belirli yapılarının tasfiyesi için kullanıldı. Bütün bu süreç boyunca değişmeyen temel unsur, Öcalan'ın Kürtlerin bağımsız siyasi iradesini geliştirmeye değil, kendi örgütsel otoritesini koruyarak Türk devletiyle uyumlu bir siyasi çizgi oluşturmaya yönelmesidir. Bu nedenle asıl araştırma sorusu, Türk devletinin neden 26 yıl boyunca PKK'yi ortadan kaldıramadığı değildir. Asıl soru, Türk devletinin Öcalan aracılığıyla yönetebildiği bir örgütün tamamen ortadan kalkmasını neden isteyeceğidir. Bu sorunun cevabı da aynı stratejinin içinde bulunmaktadır: Örgütün kontrollü varlığı devletin amaçlarına hizmet ettiği sürece korunmuş; bağımsız uluslararası ilişkiler geliştirme ihtimali ortaya çıktığında tasfiyesi gündeme gelmiş; İran ve Güney Kürdistan'daki bölgesel hedefler tamamlanmadığı için tasfiye süreci kontrollü biçimde sürdürülmüştür. Sonuç olarak, burada ileri sürülen tezlere göre PKK'nin 1999'dan sonraki tarihi, Türk devletinin örgütü tasfiye etmek için verdiği başarısız bir mücadelenin değil, Öcalan'ın otoritesinden yararlanarak örgütün varlığını, faaliyetlerini ve nihayet tasfiyesini kendi stratejik hedefleri doğrultusunda yönettiği uzun bir siyasi sürecin tarihidir. Ve bu sürecin nihai hedefi PKK'nin sona ermesinden daha kapsamlıdır: Kürt milletinin PKK sonrasında da bağımsız ve egemen bir siyasi güç olarak örgütlenmesinin önüne geçilmesi.
3
36
1
189
11,266
Oğlunun adı Savaş, ’Korkmaz Sönmez...’ diyor haftada iki gün, gelecekte ‘Eski Ülkücü’ diyecekler ona, görselliği hala öksüz ve yetim maalesef... Ragıp Duran · Doğu/Batı kıyaslaması... Sadece bize has hıyarlıklar... Güncel dingoluklar... dr137.substack.com/p/oglunun…
3
1
11
1,079
DÜZELTME, TEŞEKKÜR VE BİR ÖNERİ HEVBENDÎ’nin kuruluş bildirgesi, programı ve İç Hukuk metni üzerine yazdığım değerlendirmeye kuruluş sürecinin içinden ve dışından ciddi yanıtlar geldi. Bu yanıtlar iki şeyi birden sağladı: bir hatamı düzeltmemi, ve eleştirinin hangi ölçütle yapılması gerektiğini bana yeniden hatırlatmayı. Her ikisi için de teşekkür ederim. Düzeltme. Elime geçen program ve İç Hukuk metinlerinin, üzerinde çalışılmakta olan ve henüz son hâlini almamış taslaklar olduğunu bilmiyordum. Kuruluş konferansında değişiklik ve eklemelere ilişkin yirmi üç öneri sunulduğu, konferansın her iki metnin bu öneriler doğrultusunda yeniden düzenlenmesi görevini Meclis’e verdiği, ve Meclis’in halen bu çalışmayı yürüttüğü bana bildirildi. Bu bilgi yazımdaki bir dayanağı geçersiz kılıyor. Programa son şeklinin daha küçük bir toplantıda verilmesini bir yetki sorusu olarak ortaya koymuş, bunun bir suçlama değil bir belge talebi olduğunu belirtmiştim. Talep cevaplanmıştır: yetki, konferansın verdiği görevden doğmaktadır. Bu nokta düşmüştür. Aynı şekilde, İç Hukuk metnindeki aynı numaralı iki fıkra, bozuk madde numaraları ve metin içinde kalmış redaksiyon notu için yazdığım şu cümleyi geri alıyorum: “Bir yapının ilk kurumsal ürünü olan iç hukuk metninin bu hâlde dolaşımda olması, kapasite sorununun kendisinin bir göstergesidir.” Söz konusu metin dolaşımdaki bir metin değil, üzerinde çalışılan bir taslaktı; bir taslağın tamamlanmamış olması doğaldır. Karar eşiğindeki tutarsızlığın bir bulgu olarak yerinde olduğu teyit edilmiş, ve bu hususun standartlaştırılacağı bildirilmiştir. Ölçüt. Gelen yanıtlardan birinin hatırlattığı ilkeyi kendi ölçütüm olarak kabul ediyorum: bir taslaktaki belirsizlik, ilgili mekanizmanın kesinlikle bulunmadığını göstermez; bir düzenlemenin taşıdığı risk de o sonucun gerçekleştiğini göstermez. Henüz açıklığa kavuşmamış noktaları kanıtlanmış kusurlar gibi sunmak, haklı soruların gücünü zayıflatır. Eleştirinin sertliği hükmün kesinliğinden değil, dayanağının sağlamlığından gelmelidir. Yazımda bu ayrımı her yerde aynı titizlikle korumadım. Yerinde duran hususlar — kusur olarak değil, soru olarak. Bu düzeltmelerden sonra geriye kalanlar redaksiyon meselesi değil, tercih meselesidir, ve metinler halen açıkken karara bağlanacaktır: temsil düzeninde şahsiyetlere ayrılan oran ve bir seçmen kitlesinin henüz tanımlanmamış olması; bu düzenin halkın seçebildiği ve değiştirebildiği bir yapıya hangi takvimle dönüşeceği; programın değiştirilmesinin en az İç Hukuk kadar korunup korunmayacağı; bütün organların çalışma dilinde Soranî ve Goranî-Hewramî’nin yer alıp almayacağı; Bakur için istenen anayasal biçimin ve onu geri alınamaz kılacak güvencelerin tarif edilip edilmeyeceği; ve talebin reddi hâlinde devreye girecek hazırlığın öngörülüp öngörülmeyeceği. Bu hususların bir kısmının kuruluş döneminin geçici sınırları olduğu ve kalıcı bir düzen olmaması gerektiği, yanıtlarda bizzat dile getirildi. Aynı yanıtlarda bu soruların ilgili organlara taşınacağı da belirtildi. Eleştirinin umabileceği en iyi karşılık budur. Öneri. Bu hususları eleştiri olarak bırakmak istemiyorum. Metinler halen açıkken, her birini gerekçesiyle birlikte yazılı öneri biçiminde Meclis’e sunmaya hazırım. Çalışma devam ediyorsa, doğru zaman şimdidir. İki sorum var: konferansta sunulan yirmi üç öneri kayda geçirilmiş midir ve kamuoyuyla paylaşılacak mıdır? Ve Meclis’in son şeklini vereceği program ile İç Hukuk yayımlanacak mıdır? Bunlar denetim soruları değil, katkı imkânına ilişkin sorulardır. Son olarak değerlendirmemdeki bir hükmü tekrar ediyorum. İç Hukuk taslağının ittifak adına kimsenin tek başına görüşme yapamayacağını, hiçbir anlaşmanın programa aykırı olamayacağını ve sonuçların on beş gün içinde yazılı olarak Meclis’e sunulacağını düzenleyen maddesi, bu metinlerin en değerli hükmüdür. Bu görüşüm değişmedi. Kürt siyasetinin son yirmi yılda en pahalıya ödediği dersin yazıya geçirilmiş hâlidir. Eleştiri, karşısındakinin doğrusunu da kaydedebildiği ölçüde eleştiridir. Hatamı düzeltiyor, yanıt veren herkese açıklıkları için teşekkür ediyorum.
🤖 Made with AI
5
17
3
104
6,052
HEVBENDÎ’YE YÖNELİK GÖZALTI OPERASYONU HAKKINDA Ankara, Diyarbakır, Batman ve Mardin’de bu sabah düzenlenen operasyonlarda, geçen hafta Diyarbakır’da kuruluşu ilan edilen Kürdistan Ulusal İttifakı’nda (HEVBENDÎ) yer alan dokuz kişi gözaltına alındı. Basında yer alan bilgilere göre gözaltına alınanlar arasında PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel, PSK Genel Başkan Yardımcısı Av. Hasan Dağtekin, PÊLKURD yöneticisi Fuat Önen, PWK Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Can Azbay, Ali Öncü, Rojbin Bükün, Ali Çeven, Aryan Serhed ve Ali Aydın bulunuyor. Bu operasyonu açık biçimde kınıyorum. Gözaltına alınanların derhal serbest bırakılmasını, avukatlarıyla gecikmeksizin görüştürülmesini ve isnat edilen hususların kamuoyuna açıklanmasını talep ediyorum. Talebin kendisi hakkında açık konuşmak gerekir. HEVBENDÎ’nin programında ve kuruluş bildirgesinde, Kürt milletinin ulusal ve siyasal egemenliğe sahip olması gerektiği yazılıdır. Bu metinler gizli değildir; yayımlanmıştır, basın toplantısıyla duyurulmuştur. Dolayısıyla burada örtülecek bir şey yoktur, ve örtmeye çalışmak da yanlış olur. Egemenlik talebi suç değildir. Kürt milleti, diğer bütün milletler gibi, kendi siyasal statüsünü belirleme hakkına sahiptir; ve bu hakkın hangi biçimde hayat bulacağına karar verecek olan da Kürt halkının kendisidir. Uluslararası hukuk bu biçimi baştan sınırlamaz: 1966 tarihli iki Sözleşmenin ortak birinci maddesi bütün halkların siyasal statülerini özgürce belirleme hakkını tanır, ve 1970 tarihli 2625 sayılı Bildiri bu hakkın kullanılma yollarını sayarken bağımsız bir devletin kurulmasını, bir devletle serbest ortaklığı veya bütünleşmeyi, ve halkın özgürce belirlediği başka bir siyasal statünün ortaya çıkmasını birlikte anar. Yani seçenek listesini halkın kendisi dışında kimse kapatamaz. Yüz yıldır Kürt mücadelesinin özünde duran soru da budur: egemenlik kimin elindedir, kim onun sınırını belirler, ve bu millet kendi siyasal geleceğine kim tarafından karar verileceğini seçebilecek midir. Bu soruyu sormak bir suç değil, siyasetin kendisidir. Belirleyici olan talebin içeriği değil, yöntemidir. HEVBENDÎ silaha başvurmayı değil, programında yazdığı gibi meşruiyet zemininde siyasal yol, yöntem ve araçlarla mücadeleyi seçmiş bir yapıdır. Ortada gizli bir örgütlenme değil; adresi, metni ve sözcüleri bilinen, kuruluşunu kameralar önünde ilan etmiş bir siyasal girişim vardır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yerleşik içtihadı da ölçütü buraya koyar: bir siyasi partinin devletin hukuki ve anayasal yapısında köklü değişiklik talep etmesi, kullanılan araçlar yasal ve demokratik olduğu ve şiddete çağrı içermediği sürece ifade ve örgütlenme özgürlüğü kapsamındadır. Bir siyasal talebin devlet tarafından istenmemesi, onu hukuka aykırı yapmaz. Eleştiri ile dayanışma birbirine karşıt değildir. Birkaç gün önce HEVBENDÎ’nin kuruluş bildirgesi, programı ve İç Hukuk taslağı üzerine ayrıntılı bir değerlendirme yayımladım; demokratik yetkilendirme, temsil düzeni, karar usulleri ve anayasal güvence mekanizmaları konusunda ciddi sorular sordum. O soruların hiçbirini geri almıyorum. Fakat o eleştiri, Kürt siyasal alanının içinde yürütülen bir tartışmadır: bir yapının kendi kurumsal sorumluluklarına ilişkin. Bir yapının usulünü eleştirmek, o yapının var olma ve siyaset yapma hakkını baştan kabul etmek demektir. Devletin müdahalesi ise başka bir düzeye aittir: tartışmanın koşullarını ortadan kaldırmaya yöneliktir. Kürtler arasında eleştiri siyasal hayatın belirtisidir; gözaltı o hayatı durdurma girişimidir. Eleştirdiğim yapının temsilcileri bugün gözaltındadır, ve bu durumda söylenecek şey tektir: serbest bırakılmalıdırlar. Bir hususu da kayda geçirmek isterim. Bu operasyon hiçbir programın doğruluğunu kanıtlamaz; baskı bir tez için delil değildir. Fakat silahlı kapasitesi olmayan, tamamen açık ve yasal zeminde çalışan, talebini yalnızca sözle dile getiren bir oluşumun da müdahaleden muaf olmadığını göstermektedir. Yürütülmekte olan “süreç” tartışmasının hangi dili kabul edilebilir saydığı, hangi dili saymadığı sorusu bundan sonra herkesin önünde duracaktır. Üstelik bu müdahalenin verdiği mesaj, siyasal sonuçları itibarıyla devletin kendi iddiasına da aykırıdır: silah bırakmış, açık ve yasal zeminde çalışan, talebini yalnızca sözle dile getiren bir oluşum da gözaltına alınıyorsa, buradan çıkarılacak ders sivil mücadelenin işlemediği olur. Bu dersi veren biz değiliz. Ve bundan pratik bir sonuç çıkıyor. Kürt siyasal alanının en acil ihtiyacı, bugün itibarıyla, bir sonraki bildiri değil; gözaltıları ve yargısal takibi hukuki standartlara uygun biçimde kayda geçiren bir belgeleme kapasitesi ve siyasi davalarda fiilen çalışan bir hukuki savunma ağıdır. Bunlar uzun vadeli kurumsal lükslerden değil, bu haftanın ihtiyaçlarındandır. Değerlendirmemde bu iki kapasitenin eksikliğine işaret etmiştim; bugün o eksikliğin bedeli görünür hâle gelmiştir. Elimden gelen her katkıya hazırım. Son olarak kişisel bir not. İki gün önce yazıma kamuoyu önünde, açık ve hevalane bir yanıt veren Sayın Fuat Önen bugün gözaltındadır. Kendisine ve gözaltına alınan bütün arkadaşlara dayanışmamı iletiyorum. Serbest bırakılmalarını bekliyorum. Behrooz Shojai
🤖 Made with AI
19
81
9
283
12,593
İşgal altındaki İstanbul’da gündelik hayat nasıldı? Tarih Vakfı Yurt Yayınları’ndan çıkacak olan yeni kitabımızın yazarı Daniel-Joseph MacArthur-Seal, 20 Kasım Cuma günü Tarih Vakfı’nda okurlarla buluşuyor!
🤖 Made with AI
3
39
2
193
13,548
" Sürü her zaman bir lider arar, Oysa bilge olanlar her zaman gerçeği ararlar." - Shakespeare
28
299
17
1,408
30,241
Yeniçeri Ocağı 1750lerden itibaren askerlikten ziyade küçük esnaf ve tüccarlık yapan bir sosyo-ekonomik sınıfa dönüşmüştü. 1826'da ocak kanlı bir şekilde ortan kaldırıldığında ocak mensubu başarılı tüccarlar varlıklarını korudu. Örneğin Ellialtıoğlu ailesi azev.org.tr/sayfalar.asp?Lan…
6
39
2
277
16,837