Klaas Smit

Dank u wel, voorzitter. De begroting Klimaat en Groene Groei. Dan gaat het primair om geld, heel veel geld, miljarden. Wat valt mij zoal op? Om maar even wat te noemen: de SDE++, de subsidies voor duurzame energie. Miljarden worden er voor uitgetrokken, en nu ook weer: een openstellingsbudget van 8 miljard euro per jaar. Als je alle verplichtingenbudgetten vanaf 2018 bij elkaar optelt, dan kom je inmiddels op ruim 58 miljard. Wat een geld! Maar ook specifiek voor windturbines op zee. Eind 2026 komt er een of andere routekaart. Dan lezen we: voor dit doel is 60 miljard euro vrijgemaakt. Nogmaals, wat een geld! Terwijl er zo ongelofelijk veel geld naar klimaatbeleid gaat, is er behalve een noodfonds geen ene rooie cent voor het verlagen van de energierekening van huishoudens. Windturbines zijn blijkbaar belangrijker dan het wonen in een warm huis. Het zijn totaal verkeerde prioriteiten. Dat is gewoon schunnig, want ik kan u vertellen dat de mensen thuis op het moment helemaal niet zo bezig zijn met windturbines en dergelijke, maar zich grote zorgen maken. Zeker nu de winter voor de deur staat, vragen ze zich terecht af: hoe zit het nu met die stijgende energierekening? Kan ik de verwarming nog wel aanzetten en kan ik dat betalen? Of zit ik straks weg te kleumen in een koud huis? Dat is de keuze waar heel veel huishoudens nu voor staan, een keuze die ze eigenlijk helemaal niet horen te maken. Voorzitter. De gasprijs gaat door het dak. Vorige week nog steeg de prijs boven de €2 per kuub. Een nieuw vast energiecontract voor één jaar is nu gemiddeld ruim €1.200 duurder dan in januari van dit jaar. De gevolgen zijn enorm. Ruim 500.000 huishoudens leefden al in energiearmoede. Althans, dat zijn oude cijfers van 2025, want inmiddels is de werkelijkheid nog veel en veel erger. Energieleveranciers zien namelijk een toename van verborgen energiearmoede. Dat zijn huishoudens die bewust in het donker en in de kou gaan zitten uit angst voor de enorme kosten en alle financiële ellende. Bijna 70% zet de verwarming lager dan ze zouden willen en een op de vier overweegt zelfs de kachel helemaal niet meer aan te zetten. Het is een soort uit zelfbescherming zelf opgelegde energiearmoede. Als je daarover nadenkt: dat is echt te triest voor woorden. Bovendien kan een te koud huis ook een te vochtig huis betekenen. Dat kan weer een schimmelend huis betekenen. Dat kan weer gezondheidsklachten betekenen. Oftewel, zo erg is het dus in de praktijk voor heel veel mensen: in de kou zitten en ziek worden, allemaal vanwege de onbetaalbare energierekening. Dat gezegd hebbende herhaal ik toch maar even wat de minister hier nu precies op dit moment aan doet: niets. Geen ene rooie cent is ervoor beschikbaar. Niets, noppes, nada. Sterker nog, volgend jaar gaat de energiebelasting op gas gewoon verder omhoog. Het is dus bewust overheidsbeleid om gas nog duurder te maken dan het nu al is, terwijl de energiebelasting op gas sinds 2019 al ruim verdubbeld is en terwijl de Nederlanders, alleen op de Zweden na, het meest voor gas betalen van heel Europa. Hoe legt de minister dat uit? Waarom wordt eigenlijk over de energierekening, en dus ook over de stijgende energiebelasting, het hoge btw-tarief van 21% geheven, terwijl energie gewoon een basisbehoefte is? Hoe kan de minister dat blijven verdedigen? Maar ja, voorzitter, hier blijft niet bij. We krijgen ook nog de verplichte bijmenging van groen gas. Het gevolg: nog hogere energielasten. Straks krijgen we ook nog de zogeheten “Timmermanstaks”, de CO₂-heffing voor huishoudens. Het gevolg: nog hogere energielasten. Het is en-en-en. Het gaat maar door. Het is een stapeling van klimaatheffingen. En als de exploderende netkosten niet het gevolg zijn van een klimaatheffing, dan zijn ze wel het gevolg van het klimaatbeleid, dat ook netcongestie veroorzaakt.