𝔚𝔦𝔱

พนักงาน Microsoft จำนวน 60,000 คน ได้รับข้อเสนอลาออกโดยสมัครใจ ซึ่งคิดเป็นราว 27% ของพนักงานทั้งหมด ในสหรัฐฯ แคนาดา อังกฤษ และอินเดีย นี่ยังไม่ใช่การเลย์ออฟแบบบังคับให้ออก แต่ผมเห็นสัญญาณก่อนพายุลูกใหญ่จะมา และเอาจริงๆนะ Microsoft ไม่ใช่บริษัทเดียวที่ประกาศ เอาเฉพาะแค่เดือนที่ผ่านมา ชื่อที่คนไทยคุ้นหูเรียงแถวกันประกาศลดคนกันรัวๆครับ ทำไมถึงเป็นแบบนี้ AI คือสาเหตุเดียวจริงๆ หรือเปล่า? --- ก่อนไปคุยกันต่อ ผมพาไปดูเร็วๆก่อนว่าใครกำลังลดคนบ้าง กลุ่มที่ประกาศชัดเจนในช่วงเดือนตุลาคมที่ผ่านมา - Netflix ประมาณ 1,000 คน (ราว 6%) ส่วนใหญ่ฝ่ายผลิตภัณฑ์ เทคโนโลยี กฎหมาย และ HR - Amazon ลดคนเพิ่มอีกรอบ หวยไปออกที่ฝ่าย Stores ไม่ถึง 1,000 คน และ Devices & Services ราว 250 คน รวมทั้งปี 2026 ตัวเลขเลย์ออฟทะลุ 16,000 ตำแหน่งไปแล้วครับ - Kroger ซูเปอร์มาร์เก็ตยักษ์ใหญ่สหรัฐฯ ตัดตำแหน่งองค์กรราว 3,000 ตำแหน่งใน 3 ปี โยงกับ AI และประสิทธิภาพ - ธนาคาร Barclays ราว 5,000 ตำแหน่ง (ราว 5%) ระบุว่า ส่วนหนึ่งมาจาก AI - American Express ราว 3,500 ตำแหน่ง - Volvo Cars ราว 2,500 ตำแหน่ง - GSK ราว 1,200 ตำแหน่ง - eBay ราว 1,000-1,100 คน (8-9%) ตามประกาศก่อนหน้าเมื่อต้นปี - Electronic Arts ราว 400 คน พร้อมปิดสตูดิโอ BioWare - Dropbox ราว 200 คน (คิดเป็น 9%) กลุ่มที่เริ่มส่งสัญญาณ - Microsoft เสนอแพ็กเกจลาออกโดยสมัครใจให้พนักงานที่มีสิทธิ์ราว 60,000 คน หลายบริษัทบอกเหตุผลกว้างๆ ว่า "ปรับโครงสร้างเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ" หรือ "ใช้ AI แทนงานซ้ำๆ" ที่น่าสังเกตคือ มันไม่ใช่แค่บริษัทเทคแล้วครับ ธนาคาร ซูเปอร์มาร์เก็ต ยา รถยนต์ เกม ครบทุกอุตสาหกรรมเลยตอนนี้ --- ล่าสุด เช้านี้ เจออีกบริษัท นั่นคือ Disney ครับ ผมอยากเล่าเรื่อง Disney แยกต่างหาก เพราะมันบอกเราว่าการลดคนไม่ได้มาจาก AI อย่างเดียว Walt Disney เตรียมปรับลดตำแหน่งงานหลายพันอัตรา และผู้บริหารระดับสูงให้ผู้จัดการหลายแผนกตั้งเป้าลดต้นทุนประจำปี 20% (ขอย้ำว่าเป็นเป้าลด "ต้นทุน" ไม่ใช่ลดพนักงาน 20%) ผ่านการผสมระหว่างตัดตำแหน่งงานและตัดงบดำเนินงาน แผนกที่โดนหนักคือสถานีโทรทัศน์ (รวม ABC) สตูดิโอภาพยนตร์ (รวม Pixar) ฝ่ายกฎหมายและกิจการองค์กรระดับโลก และบางส่วนของสวนสนุก โดยปัจจุบันบริษัทมีพนักงานราว 231,000 คน และเพิ่งลดต้นทุนไปหลายพันล้านดอลลาร์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา บริษัทบอกว่า เป้าหมายคือรักษาการเติบโตของกำไรต่อหุ้นให้เป็นตัวเลขสองหลักตามที่สัญญากับนักลงทุน เหตุผลเบื้องหลังไม่ใช่ AI ครับ มันคือธุรกิจที่ "อิ่มตัว" - ทีวีเคเบิลโดนคนเลิกดู (Cord-Cutting) เงินโฆษณาไหลออก - สตรีมมิงเริ่มเข้าจุดอิ่มตัว แต่ต้นทุนคอนเทนต์สูงลิ่ว - คู่แข่งอย่าง Amazon, Prime Video และ Apple TV+ มีบริษัทแม่ที่ไม่ต้องพึ่งกำไรจากคอนเทนต์เป็นรายได้หลัก Dana Walden ประธานดิสนีย์ พูดในงาน Bloomberg Screentime ทำนองว่า บริษัทต้องประเมินโครงสร้างและขนาดองค์กรใหม่อยู่เสมอ เมื่อยักษ์เทคโนโลยีหันมาเล็งธุรกิจของพวกเขา ต้องปรับตัวเพื่อเอาชีวิตรอด ส่วนเงินที่ประหยัดได้ บริษัทจะเอาไปลงทุนในคอนเทนต์คุณภาพสูง โครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยี สวนสนุก และเรือสำราญ ซึ่งเป็น Cash Cow ที่ยังสร้างเงินสดได้แข็งแรง พูดอีกแบบคือ Disney ขยับน้ำหนักจากสิ่งที่ "คัดลอกง่ายผ่านหน้าจอ" ไปเป็นการขาย "ประสบการณ์ที่ต้องพาตัวเองไปสัมผัส" อย่างสวนสนุกกับเรือสำราญ --- AI เป็นแค่หนึ่งในหลายเหตุผลของการปลดคน ถ้าดูรายชื่อข้างบนแล้วแยกเหตุผล ผมเห็นอย่างน้อย 4 แรงที่ผลักพร้อมกัน 1. AI และ Automation แทนงานซ้ำๆ งานสนับสนุน เช่น Barclays, Kroger 2. ธุรกิจอิ่มตัวหรือ โดนเทคโนโลยีเปลี่ยนโครงสร้าง เช่น Disney, สื่อฮอลลีวูดทั้งวงการ (Netflix, Sony Pictures, Paramount และ Warner Bros. ก็ปรับลดคนไปก่อนหน้า) 3. ความต้องการชะลอตัว จากปัญหาเศรษฐกิจ บางบริษัทอ้างข้อนี้ 4. ต้องหาเงินมาจ่ายค่า AI --> นี่เป็นมุมที่คนมองข้าม ข้อ 4 นี่ผมคิดเองครับ ดูจากการที่ Amazon รายงานผลประกอบการ พบว่า กระแสเงินสดอิสระติดลบ 42,400 ล้านดอลลาร์ในไตรมาส 3 จากการใช้จ่ายด้าน AI และยังตั้งงบลงทุนปีนี้ไว้ 220,000 ล้านดอลลาร์ ขณะเดียวกันก็ตัดพนักงานเพิ่ม ผมไม่ได้บอกว่า Amazon ตัดคน เพราะเอาเงินไปจ่ายค่า AI ตรงๆ (บริษัทก็ไม่ได้บอกแบบนั้น) แต่ผมมองว่า ภาพรวมมันเป็นไปในทางนั้นครับ เมื่อลงทุนด้าน AI สูง การควบคุมค่าใช้จ่ายด้านคน คือวิธีที่ง่ายที่สุดที่จะรักษาตัวเลขกำไรให้นักลงทุนเห็น และอย่าลืมผู้ช่วย AI อย่าง Muse ของ Meta มันกำลังทำให้ธุรกิจที่พึ่งพาความขี้เกียจของลูกค้า (Consumer Inertia) ต้องเปลี่ยนตัวเอง ซึ่งหมายความว่า ที่ปรึกษา ฝ่ายบริการลูกค้า ฝ่ายขายประกัน เหล่านี้อาจเป็นกลุ่มต่อไป --- มันยังมีอีกมิติ ที่ต้องมองอีก เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา กลุ่ม "Gen Z regelt" (แปลว่า Gen Z takes charge) จัดประท้วงพร้อมกัน 34 เมืองทั่วเยอรมนี รวมถึงเบอร์ลิน แฟรงก์เฟิร์ต และมิวนิก พวกเขาคัดค้านการเกณฑ์ทหาร และเรียกร้องให้รัฐบาลลงทุนด้านการศึกษาและสาธารณสุขมากขึ้น ท่ามกลางค่าครองชีพที่สูงขึ้น ส่วนใหญ่สงบ แต่แฟรงก์เฟิร์ต ศูนย์กลางการเงินของประเทศ เกิดเหตุร้านค้าอย่างน้อย 2 ร้านถูกปล้น หน้าต่างร้านค้าถูกทุบ และมีการขว้างขวดเพลิงใส่ตำรวจ ส่วนฮัมบูร์กมีสิ่งกีดขวางถูกเผา Lina Friedrich โฆษกของกลุ่ม พูดทำนองว่าพวกเขาออกมาเพื่อต่อสู้เพื่อสันติภาพและเสรีภาพ ไม่ใช่เพื่อสงครามและการบังคับ และเน้นเรื่องกาพัฒนาสาธารณสุข ส่งเสริมการศึกษา และการกระจายความเจริญ และการเข้าถึงสวัสดิการอย่างเป็นธรรม กระแสนี้ไม่ได้เกิดแค่เยอรมนีครับ ในเซอร์เบีย การเคลื่อนไหวของนักศึกษานำไปสู่การโค่นผู้นำผ่านการเลือกตั้ง ส่วนที่ฝรั่งเศส เราก็เห็นตั้งแต่ก่อนหน้านี้ว่า การประท้วงบานปลายเป็นจลาจลและปล้นสะดมในบางเมืองไปแล้ว --- ผมมีไม่ได้บอกว่า ม็อบเยอรมนีประท้วงเรื่อง AI หรือการเลย์ออฟโดยตรง สิ่งที่พวกเขาพูดคือ การเกณฑ์ทหาร ค่าครองชีพ การศึกษา แต่ถ้าวางสองภาพไว้ข้างกัน ผมเห็นรูปแบบเดียวกันครับ คนรุ่นใหม่กำลังจะก้าวเข้าสู่ตลาดแรงงาน ในจังหวะที่บริษัทใหญ่ๆปรับลดตำแหน่งงานสนับสนุน รวมถึงตำแหน่งงานเริ่มต้นก็ลดลง พอไปรวมกับปัญหา ค่าครองชีพแพง บ้านแพง และสังคมยังเสนอทางออกแบบเดิมๆ เรื่องราวมันเลยบานปลายไปอีก เมื่อคนหนุ่มสาวรู้สึกว่า "กติกาเก่าไม่ทำงานให้ฉันแล้ว และยังไม่มีใครลุกขึ้นมาเขียนกติกาใหม่" ความไม่พอใจก็หาทางออก บางครั้งผ่านการเลือกตั้ง (เซอร์เบีย) บางครั้งผ่านจลาจล (ฝรั่งเศส หรืออย่าง เยอรมนี) ผมไม่ได้บอกว่าความรุนแรงถูกต้องนะครับ และทางการเยอรมนีก็เตือนไว้ว่ามีกลุ่มสุดโต่งฉวยโอกาสจากการชุมนุมด้วย แต่ผมมองว่า ถ้าสังคม บริษัท และรัฐบาล ไม่ปรับนโยบาย และให้เส้นทางของคนรุ่นใหม่ชัดเจนขึ้น ทั้งเรื่องการศึกษา ทักษะ และงานเริ่มต้น ปรากฏการณ์แบบนี้จะไม่หยุดที่เยอรมนี --- ตอนเด็กๆ ผมเล่นกระโดดยางกับเพื่อนๆของพี่สาว เคยเล่นกันไหมครับ? เริ่มจากยางอยู่ระดับข้อเท้า ทุกคนกระโดดข้ามได้สบาย แล้วค่อยๆ ยกขึ้นมาที่เข่า เอว อก คอ และเหนือหัว คนที่ฝึกต่อเนื่องก็ยังกระโดดได้ ส่วนคนที่คิดว่าฉันทำไม่ได้ ไม่ได้ฝึกต่อ ก็ติดยางตอนยกขึ้นสูง โลกตอนนี้คือ เกมกระโดดยางที่ยางถูกยกสูงขึ้นเร็วกว่าเดิมมากๆ AI เป็นแค่หนึ่งในแรงยกยาง ที่เหลือคือธุรกิจที่อิ่มตัวอย่างดิสนีย์ ผู้บริโภคที่เปลี่ยนพฤติกรรม ต้นทุนการลงทุนที่ทะลุเพดาน และปัญหาค่าครองชีพ รวมถึงกติกาเดิมๆที่คนรุ่นใหม่เขามองว่าไม่เอื้อกับอนาคตของเขา ผมแอบห่วงว่า รอบของเลย์ออฟ มันจะวิ่งมาใกล้ตัวพวกเราเร็วขึ้น และแรงขึ้นกว่าที่เราเคยคิด ซึ่งแน่นอนว่า คนที่ได้ประโยชน์จะไม่ใช่คนที่เก่งที่สุดครับ แต่คือคนที่ "ปรับตัวเร็วที่สุด" จำบทความที่ผมเขียนถึง Citizen บริษัทนาฬิกาอายุกว่า 100 ปี ได้ไหม? Citizen เคยขาดทุนสุทธิ 25,800 ล้านเยนในปีงบ 2009 เปิดโครงการลาออกสมัครใจ 399 คนในปี 2013 และในปี 2020 วางแผนลด 550 คน แต่มีคนสมัครถึง 632 คน สิ่งที่ทำให้ Citizen รอด คือการเอาทักษะแม่นยำที่สะสมมาไปต่อยอดสู่เครื่องจักรกลและชิ้นส่วนสำหรับอุตสาหกรรมชิป ไม่ใช่การยึดติดกับนาฬิกาอย่างเดียว เรื่องนี้สอนเราว่า การปรับตัวไม่ใช่เรื่องใหม่ และไม่ใช่เรื่องของ AI อย่างเดียว แต่เป็นเรื่องที่ทุกยุคทุกสมัยบังคับให้เราทำ แค่ตอนนี้จังหวะมันเร็วขึ้น --- แล้วในฐานะคนทำงานควรทำอะไรดี ผมสรุปเป็น 5 ข้อสั้นๆ 1. เรียนรู้ AI ให้เป็นเครื่องมือของเรา - ไม่ต้องเป็นนักพัฒนา แต่ต้องใช้เป็นในงานตัวเอง 2. สร้างทักษะที่ AI ลอกเลียนยาก - การตัดสินใจ การเจรจา ความสัมพันธ์ ทักษะที่ต้องลงมือสัมผัสจริง เหมือนที่ Disney ขยับไปสวนสนุกกับเรือสำราญ 3. เก็บเงินสำรองฉุกเฉิน - อย่างน้อย 6 เดือนของค่าใช้จ่าย 4. มีรายได้หลายทาง ไม่ฝากชีวิตไว้กับนายจ้างรายเดียว 5. อัปเดตสกิลทุกปี - ไม่รอให้ถึงวันที่ประกาศลดคน ปรับตัว พัฒนาตัวเอง และกระจายความเสี่ยงของทั้งอาชีพและพอร์ตการลงทุนนะทุกคน เพราะรอบนี้ไม่ใช่แค่ AI แต่ทุกอย่างกำลังเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว Mr.Messenger รายงาน