Turan Kışlakçı

Devlet adamları zamanı geldiğinde ülkeleri için en zor şartlara katlanıp itibarlarını koruyorlar. Biz bunların nasıl yaşandıklarını çok sonradan öğreniyoruz. Uzak veya yakın tarihi öğrenme isteğimiz belki de bundan dolayı heyecan veriyor. Yeter ki ibret alalım: “Pakistan Cumhurbaşkanı Zülfikar Ali Butto, Hindistan ziyaretinde yerde uyumuştu. 1971 savaşında Hindistan’a karşı ezici bir yenilgi alan Pakistan’da yaygın huzursuzluklar yaşandı; ülke, her ne pahasına olursa olsun Hindistan’la bir anlaşma yapmak istiyordu. 1972’de, Pakistan Cumhurbaşkanı kızı Benazir Butto ile birlikte Shimla’ya geldi. 1971 savaşında Pakistan’ın hava kuvvetleri ve donanması tamamen yok edilmişti. İndira Gandi, 13 bin km2’lik Pakistan toprağını ele geçirmiş ve 93.000 Pakistan askerini savaş esiri olarak almıştı. Pakistan tamamen borç batağında boğuluyordu. Hindistan, konaklamalarını Himachal Bhavan’da düzenlemişti. Benazir, babasının yatakta değil yerde uyuduğunu fark etti. Ona neden yerde yattığını sorduğunda, Pakistan Cumhurbaşkanı şöyle yanıtladı: “Kızım, on binlerce askerimiz Hint Ordusu tarafından esir tutuluyor ve onlar da yerde uyuyor. Bu yüzden ben yatağa yatma hakkına sahip değilim.” Benazir, Pakistan’da bir seçim mitinginde bu olayı anlattığında, salon gürültülü alkışlarla doldu. İndira Gandi, Pakistan Cumhurbaşkanı’nı karşılamaya geldiğinde, yerli kıyafetinin üzerine bir yağmurluk giymiş ve büyüleyici görünüyordu. Pakistan Cumhurbaşkanı kızına şöyle dedi: “İndira Gandi ile buluştuğumuzda gülümseme, çünkü bu, evde askerlerimizin Hint esaretinde olduğu halde başbakanın kızının gülümsediği mesajını gönderecek. Aynı zamanda, solgun veya yıkılmış bir yüz de göstermemelisin, çünkü bu halkımızı umutsuzluğa sürükler.” Benazir Butto, kitabında, Himachal Bhavan’dan her çıktığında Shimla sokaklarının tıkandığını ve trafiğin sık sık durdurulmak zorunda kaldığını yazıyor. Onu selamlayan mektup ve telgraf yığınlarıyla boğulmuş, hatta All India Radio’da konuşmaya davet edilmiş. Hint halkının gösterdiği bu muazzam sıcaklık ve sevgiyi görünce şaşırmıştı.”

Sudan Geçici Hükümeti ülkenin dörtte üçünde idaresini sağlamış durumda. Ülkenin başkenti Hartum dahil kamu binalarını bile yakıp yıkarak, binlerce insanı hunharca öldüren, yüzbinlercisini yerinden ederek göç ettirip terör estiren Hızlı Destek Kuvvetleri Darfur’a sıkışmış durumda. “Sudan şu anki durumu . Kırmızı kısım Hızlı Destek Kuvvetleri tarafından kontrol ediliyor ve yeşil kısım Sudan Silahlı Kuvvetleri tarafından. Dağılıma göre, Sudan Silahlı Kuvvetleri ülkenin %76'sını elinde tutuyor. Hızlı Destek Kuvvetleri, ülkenin %24'ünü ve nüfusunu kontrol ediyor. Her şey demografik oranlara göre oldukça dengeli. Yeşil alan nüfusun %73'ünü barındırıyor ve kırmızı alan yaklaşık %27'sini. Sudan'ın yaklaşık 50 milyon nüfusu ve toplam 1.861.484 km² yüzölçümü var. Yaklaşık olarak İspanya’nın 4 katı. Bu nedenle, boyutu anlamak için, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin ülkede kontrol ettiği alan, İspanya'nın kendisiyle aynı büyüklükte. Çatışma nedeniyle, milyonlarca insan ülke içinde yerinden edilmiş veya komşu ülkelerde mülteci durumda, bu yüzden demografik veriler her bölgenin temel nüfusunu yansıtıyor. Ana bölgeler ve şehirler arasındaki dağılım, analizin ana noktası. Yeşil alan (Sudan Silahlı Kuvvetleri), ülkenin kuzeyini, doğusunu, merkezini, tüm Nil Vadisi'ni ve Kızıldeniz kıyısını kapsıyor. Hartum, Cezire, Kesela, Gadarif, Beyaz Nil ve Kuzey Çölü gibi yoğun nüfuslu eyaletleri içeriyor. Hartum, ülkenin başkenti ve en büyük kentsel yerleşim yeri olup, Beyaz Nil ve Mavi Nil nehirlerinin birleştiği yerde bulunuyor. Hükümet başkenti kontrol ediyor. Port Sudan da hükümet kontrolünde. Kızıldeniz kıyısında yer alan bu liman, çatışma sırasında hükümetin ana ticari limanı ve idari merkezi olarak işlev görüyor. Sudan Silahlı Kuvvetlerinin (FAS) kontrolündeki diğer önemli noktalar arasında, tarım eyaleti Cezire'nin başkenti Vadi Medeni; doğuda, Eritre ve Etiyopya sınırlarına yakın önemli kent ve tarım merkezler olan Kesela ve Gadarif; Nil Nehri boyunca kuzeydeki stratejik ve ulaşım şehirleri Atbara ve Dongola; ve ülkenin merkezinde (Kuzey Kordofan ve Beyaz Nil) kilit lojistik merkezleri olan El Ubeyd bulunuyor. Kırmızı alan (Hızlı Destek Kuvvetleri), pratikte tüm tarihi Darfur bölgesini (batı ve güneybatı), Batı Kordofan'ın büyük bir kısmını ve Libya ile kuzeybatı sınırındaki küçük bir çöl şeridini kapsıyor. Hızlı Destek Kuvvetleri (FAR), Güney Darfur'un başkenti ve tüm Sudan batısının en kalabalık şehri olan Nyala'yı kontrol ediyor. Ayrıca Kuzey Darfur'un başkenti ve bu bölgenin kuzeyindeki ana kent merkezi olan El Faşir’i; Çad sınırı yakınında büyük lojistik potansiyel sunan Batı Darfur'un başkenti El Cenina'yı; güçlü hayvancılık ve petrol faaliyetlerine sahip Doğu Darfur'un başkenti Ed Daeyn'i de kontrol ediyor. Son olarak, Batı Kordofan bölgesindeki ana kent yerleşimleri olan En Nahud ve El Fula gibi şehirler de henüz isyancı milislerin elinde.”